Genko มหาสงครามมองโกลบุกญี่ปุ่น ตอนที่ 3 : ปฐมบทศึกบุงเอ
ได้เวลาที่จะขยับนิ้วเคาะคีย์บอร์ด มาเล่าเรื่องราวในอดีตของประเทศญี่ปุ่นกันอีกครั้งแล้ว ในตอนที่แล้วเราได้ทิ้งท้ายไว้ที่จุดแตกหักทางการทูต เมื่อรัฐบาลโชกุนคามาคุระปฏิเสธสาส์นของกุบไลข่านอย่างแข็งเกล้า การเจรจาด้วยน้ำหมึกและพู่กันจึงสิ้นสุดลง และถูกแทนที่ด้วยข้อเสนอที่ต้องแลกมาด้วยเลือด คราวนี้ขยับเข้ามาใกล้ๆ อีกนิด ผมจะเล่าให้ฟังถึงวินาทีที่แผ่นดินอาทิตย์อุทัยต้องเผชิญหน้ากับความน่าสะพรึงกลัวของกองทัพที่แข็งแกร่งที่สุดในโลก ณ ขณะนั้น ในปฐมบทของมหาสงครามที่ถูกบันทึกไว้ในหน้าประวัติศาสตร์ว่า “ศึกบุงเอ” (Bun’ei no Eki, 文永の役)
หลังจากที่ข้อเรียกร้องทางการทูตถูกเพิกเฉย กุบไลข่าน จักรพรรดิแห่งมหาจักรวรรดิมองโกล ก็ได้มีรับสั่งให้เตรียมการรุกรานญี่ปุ่นอย่างเต็มรูปแบบ ภาระหนักในการเตรียมทัพครั้งนี้ตกไปอยู่ที่อาณาจักรโครยอ (เกาหลี) ซึ่งเป็นประเทศราชของมองโกล กษัตริย์โครยอถูกบีบบังคับให้ต้องเกณฑ์แรงงานชาวบ้านนับหมื่นคนเพื่อต่อเรือรบจำนวนมหาศาลถึง 900 ลำให้เสร็จสิ้นภายในเวลาเพียงไม่กี่เดือน การเร่งรีบนี้ทำให้เรือหลายลำถูกสร้างขึ้นด้วยเทคนิคการต่อเรือริมฝั่งแม่น้ำแบบง่ายๆ ซึ่งกลายเป็นจุดอ่อนสำคัญในเวลาต่อมา ทว่าในเวลานั้น กองเรือผสมที่ประกอบด้วยทหารมองโกล ทหารฮั่นจากจีนตอนเหนือ และทหารเกาหลี รวมกำลังพลกว่า 15,000 ถึง 30,000 นาย ก็พร้อมแล้วที่จะออกเดินทางจากอ่าวมาซัน (Masan) บนคาบสมุทรเกาหลี ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1274 โดยมีเป้าหมายแรกคือปราการด่านหน้าทางทะเลของญี่ปุ่น นั่นคือ “เกาะสึชิมะ” (Tsushima)
ในบ่ายวันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 1274 (ตามปฏิทินที่ถูกบันทึกไว้) ชาวเกาะสึชิมะต้องพบกับฝันร้ายที่คืบคลานมาจากเส้นขอบฟ้า ท้องน้ำเบื้องหน้าเต็มไปด้วยกองเรือรบของมองโกลที่ทอดเงาดำทะมึนสุดลูกหูลูกตา โซ ซุเกะคุนิ (Sō Sukekuni, 宗 助国) ผู้ดำรงตำแหน่งจิโตได (Jitōdai) หรือผู้รักษาการแทนเจ้าเมืองแห่งสึชิมะ ได้รับแจ้งข่าวร้ายนี้อย่างรวดเร็ว เขารู้ดีว่าด้วยกำลังพลที่มีอยู่ การต่อกรกับผู้รุกรานครั้งนี้เปรียบเสมือนการเอาไม้ซีกไปงัดไม้ซุง แต่ด้วยศักดิ์ศรีและวิถีแห่งนักรบ หรือบูชิโด (Bushido) ซุเกะคุนิจึงรวบรวมกำลังซามุไรบนเกาะซึ่งมีเพียงราวๆ 80 นาย พร้อมด้วยชาวบ้านและทหารเดินเท้าอีกจำนวนหนึ่ง ควบม้าออกไปตั้งรับกองทัพนับหมื่นที่ลานกว้างหน้าชายหาดโคโมดะ (Komodahama)

ศาลเจ้า Komodahama พิธีรำลึกเหยื่อในสงครามมองโกล
ณ ชายหาดโคโมดะ การปะทะกันครั้งแรกระหว่างซามุไรญี่ปุ่นกับกองทัพมองโกลก็เปิดฉากขึ้น และนี่คือจุดที่ความแตกต่างทางอารยธรรมและยุทธวิธีสร้างผลลัพธ์ที่นองเลือด ซามุไรญี่ปุ่นในยุคนั้นคุ้นเคยกับการรบแบบตัวต่อตัวที่เรียกว่า “อิกคิอุจิ” (Ikki-uchi) ตามธรรมเนียมแล้ว พวกเขาจะขี่ม้าออกไปเบื้องหน้า ยิงธนูส่งเสียง (Kabura-ya) เพื่อเปิดศึก จากนั้นจะประกาศชื่อ เสียงเรียงนาม และเกียรติประวัติของตระกูล เพื่อท้าดวลกับขุนศึกฝ่ายตรงข้ามอย่างสมเกียรติ แต่ทว่า กองทัพมองโกลไม่ใช่ศัตรูที่มาเพื่อเล่นตามกติกาของญี่ปุ่น พวกเขาคือเครื่องจักรสงครามที่เน้นประสิทธิภาพและการทำลายล้างเบ็ดเสร็จ
เมื่อซามุไรขี่ม้าออกไปประกาศชื่อ ทหารมองโกลกลับหัวเราะเยาะและตอบโต้ด้วยการระดมยิงธนูสั้นแบบมองโกลเข้าใส่ ธนูของมองโกลแม้จะสั้นแต่มีการเคลือบยาพิษที่รุนแรง เพียงแค่ถูกถากๆ ก็อาจทำให้เสียชีวิตได้ นอกจากนี้ ทหารมองโกลยังใช้ยุทธวิธีการรบแบบกลุ่มหรือกระบวนทัพฟาลันซ์ (Phalanx) ที่จัดขบวนโล่และหอกบีบอัดกันแน่น เมื่อมีซามุไรหลงเข้าไปใกล้ กระบวนทัพก็จะเปิดออกและโอบล้อมสังหารจากทุกทิศทางอย่างโหดเหี้ยม ยิ่งไปกว่านั้น มองโกลยังใช้อาวุธที่ญี่ปุ่นไม่เคยรู้จักมาก่อน นั่นคือระเบิดดินปืนที่เรียกว่า “เท็ตสึฮะอุ” (Tetsuhau) เสียงระเบิดที่ดังกึกก้อง แสงไฟวาบ และสะเก็ดโลหะที่กระเด็นใส่ ทำให้ม้าศึกของซามุไรตื่นตระหนกจนเสียการควบคุม ส่งผลให้กองกำลังทหารม้าของญี่ปุ่นพังทลายลงอย่างรวดเร็ว
แม้จะต่อสู้อย่างถวายหัวและสามารถสังหารศัตรูระดับนายกองได้บางส่วน แต่ด้วยความต่างของจำนวนและยุทธวิธี ในเวลาเพียงไม่กี่ชั่วโมง โซ ซุเกะคุนิ และซามุไรทั้ง 80 นายก็ถูกสังหารจนหมดสิ้น เกาะสึชิมะแตกพ่ายและตกนรกทั้งเป็น กองทัพมองโกลปล้นสะดม เผาทำลายอาคารบ้านเรือน และกระทำการทารุณกรรมต่อพลเรือนอย่างโหดร้ายทารุณ มีบันทึกว่าเชลยผู้หญิงชาวสึชิมะถูกเจาะฝ่ามือและร้อยด้วยเชือกเพื่อนำไปผูกติดไว้ที่ข้างกราบเรือรบมองโกล เพื่อใช้เป็นโล่มนุษย์ป้องกันไม่ให้ทหารญี่ปุ่นยิงธนูใส่ ทว่าในความมืดมนนั้น ยังมีผู้รอดชีวิตเพียงไม่กี่คนที่สามารถลักลอบนำเรือเล็กพายหนีฝ่าคลื่นลมกลับไปยังศูนย์บัญชาการดาไซฟุ (Dazaifu) บนคิวชู เพื่อแจ้งข่าวการถูกโจมตีให้รัฐบาลทราบได้สำเร็จ

“เกาะอิกิ” (Iki)
หลังจากเหยียบย่ำสึชิมะจนราบคาบ กองเรือมองโกลก็เคลื่อนทัพต่อไปยังเป้าหมายที่สอง นั่นคือ “เกาะอิกิ” (Iki) ซึ่งตั้งอยู่ระหว่างสึชิมะกับแผ่นดินใหญ่ ในวันที่ 13 พฤศจิกายน กองเรือผู้รุกรานก็ปรากฏขึ้นที่หน้าอ่าว ไทระ โนะ คาเงทากะ (Taira no Kagetaka, 平 景隆) ชูโงะได (Shugodai) หรือผู้รักษาการเกาะอิกิ ได้รวบรวมกำลังซามุไรราว 100 นายออกไปตั้งรับการยกพลขึ้นบก การต่อสู้ดำเนินไปอย่างดุเดือดไม่แพ้ที่สึชิมะ ซามุไรของอิกิสู้รบด้วยความกล้าหาญพลีชีพ แต่ก็ถูกกดดันด้วยคลื่นมนุษย์มหาศาลและอาวุธที่เหนือกว่าจนต้องถอยร่นเข้าไปตั้งด่านป้องกันสุดท้ายในปราสาทฮิโนะทสึเมะ (Hinotsume Castle)

สุสาน Taira no Kagetaka ณ ศาลเจ้า Shinjo (จ. Nagasaki)
ปราสาทฮิโนะทสึเมะถูกล้อมอย่างแน่นหนา คาเงทากะตระหนักดีว่าไม่มีกำลังเสริมใดๆ ที่จะเดินทางมาช่วยได้ทันเวลา และการป้องกันปราสาทก็เป็นเพียงการยื้อเวลาแห่งความตายที่รออยู่เบื้องหน้า เมื่อเห็นว่าไร้หนทางรอด และเพื่อรักษาเกียรติยศแห่งซามุไรไม่ให้ตกเป็นเชลยที่ถูกย่ำยี ไทระ โนะ คาเงทากะ จึงสั่งให้คนสนิทลักลอบนำสารเตือนภัยหนีออกจากเกาะไปให้จงได้ ก่อนที่ตัวเขาและสมาชิกในครอบครัวทั้งหมดจะกระทำเซ็ปปุกุ (คว้านท้อง) ปลิดชีพตนเองภายในปราสาท เกาะอิกิจึงตกเป็นของมองโกลโดยสมบูรณ์ตามสึชิมะไปติดๆ
เพียงไม่ถึงสองสัปดาห์ ปราการด่านหน้าทางทะเลทั้งสองแห่งของญี่ปุ่นก็ถูกกวาดล้างอย่างย่อยยับ กองทัพมองโกลได้แสดงให้เห็นถึงแสนยานุภาพที่น่าสะพรึงกลัวและยุทธวิธีที่ล้ำหน้าเหนือกว่านักรบแดนอาทิตย์อุทัย ตอนนี้ ท้องทะเลเปิดโล่ง ไม่มีสิ่งใดขวางกั้นระหว่างกองเรือรบมหาศาลกับแผ่นดินใหญ่ของญี่ปุ่นอีกต่อไป เป้าหมายต่อไปของมหาอำนาจแห่งยูเรเซียคืออ่าวฮากาตะ (Hakata Bay) บนเกาะคิวชู ซึ่งจะเป็นสมรภูมิรบที่ใหญ่ที่สุดและชี้ชะตากรรมการคงอยู่ของประเทศญี่ปุ่น
ในตอนหน้า เราจะมาติดตามกันต่อว่า เมื่อกองเรือมองโกลทอดสมอที่อ่าวฮากาตะ เหล่าซามุไรแห่งคิวชูที่ได้รับบทเรียนข่าวสารจากความพ่ายแพ้ที่สึชิมะและอิกิ จะตั้งรับกับคลื่นทหารนับหมื่นและอาวุธดินปืนได้อย่างไร การปะทะเต็มรูปแบบครั้งแรกบนแผ่นดินใหญ่จะนองเลือดแค่ไหน อย่าลืมติดตามอ่านในตอนที่ 4 กันนะครับ
เกร็ดน่ารู้ท้ายตอน
หากใครเป็นคอเกมแอ็กชันผจญภัย น่าจะคุ้นเคยกับวิดีโอเกมชื่อดังอย่าง “Ghost of Tsushima” ซึ่งมีฉากหลังเป็นเหตุการณ์การบุกรุกสึชิมะของมองโกลในศึกบุงเอนี่เองครับ ในเกม ตัวเอกคือ จิน ซาไค (Jin Sakai) และลุงของเขา ท่านชิมุระ (Lord Shimura) ได้นำกำลังซามุไร 80 นายไปตั้งรับที่หาดโคโมดะ ซึ่งในจุดนี้ตัวละคร ชิมุระ นั้นได้รับแรงบันดาลใจและบริบทมาจาก โซ ซุเกะคุนิ (Sō Sukekuni) บุคคลที่มีอยู่จริงในประวัติศาสตร์นั่นเอง แม้ในเนื้อเรื่องของเกม จินจะรอดชีวิตมาผันตัวเป็น “นักรบปีศาจ” เพื่อกอบกู้เกาะ แต่ในหน้าประวัติศาสตร์อันโหดร้าย ซามุไรทั้ง 80 นายไม่มีใครรอดชีวิต ทุกคนได้พลีชีพอย่างสมเกียรติที่ชายหาดแห่งนั้นตั้งแต่วันแรกของสงครามครับ
เรื่องแนะนำ :
– Genko มหาสงครามมองโกลบุกญี่ปุ่น ตอนที่ 2 : สาสน์ท้าบนคมดาบ
– Genko มหาสงครามมองโกลบุกญี่ปุ่น ตอนที่ 1 : เงามืดจากกุบไลข่าน
– ตามรอยตระกูล Shimazu : จากนักรบสู่ผู้นำยุคใหม่ ตอนที่ 8 กบฏซัตสึมะ และบทสรุปของจิตวิญญาณซามุไร
– ตามรอยตระกูล Shimazu : จากนักรบสู่ผู้นำยุคใหม่ ตอนที่ 7 พันธมิตรซัตสึมะ-โจชู และจุดจบของระบอบโชกุน
– ตามรอยตระกูล Shimazu : จากนักรบสู่ผู้นำยุคใหม่ ตอนที่ 6 เหตุการณ์นามะมุงิและสงครามเปลี่ยนทัศนคติ
ขอบคุณรูปภาพ และข้อมูลอ้างอิง :
• The Battle of Bun’ei: The First Mongol Invasion of Japan (https://www.nippon.com/en/japan-topics/c13702/)
• Ghost of Tsushima — The History of Sucker Punch’s New PS4 Exclusive (https://www.dualshockers.com/ghost-of-tsushima-history/)
• Mongol Invasions of Japan – Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/Mongol_invasions_of_Japan)
• https://www.discover-nagasaki.com/zh-TW/sightseeing/101103
• https://note.com/takatoki_hojo/n/nd9b3d46b91a2?hl=en
• https://kacchell-tsushima.net/archives/5747
#Genko มหาสงครามมองโกลบุกญี่ปุ่น ตอนที่ 3 : ปฐมบทศึกบุงเอ #元寇


