ปฐมโชกุนแห่งตะวันออก ตอนที่ 2 : มินาโมโตะกับการต่อสู้กับตระกูลไทระ
เมื่อกงล้อแห่งประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นเริ่มหมุนเข้าสู่ปลายยุคเฮอัน (Heian Period) บ้านเมืองเริ่มสั่นคลอนจากการแย่งชิงอำนาจระหว่างสองตระกูลใหญ่ที่ต่างก็มีเชื้อสายจากราชวงศ์จักรพรรดิ นั่นคือ มินาโมโตะ (源氏, Minamoto) และ ไทระ (平氏, Taira) การต่อสู้ระหว่างสองตระกูลนี้ไม่เพียงเป็นศึกแย่งชิงอำนาจ แต่ยังเป็นการต่อสู้ระหว่าง “ระบอบขุนนาง” กับ “ยุคนักรบ” ที่กำลังจะถือกำเนิดขึ้นในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น
จุดเริ่มแห่งความขัดแย้ง
ในช่วงศตวรรษที่ 11–12 ญี่ปุ่นเต็มไปด้วยความวุ่นวายจากการเมืองในราชสำนัก ตระกูลฟูจิวาระ (藤原氏, Fujiwara) ยังคงมีอำนาจสูงสุดในราชสำนักเกียวโต แต่ขณะเดียวกัน ขุนนางเชื้อสายราชวงศ์ที่ถูกกันออกจากการสืบราชสมบัติเริ่มสร้างฐานอำนาจของตนเองผ่านกองกำลังนักรบ ตระกูลมินาโมโตะจึงเริ่มสะสมกำลังในแถบตะวันออก ส่วนตระกูลไทระซึ่งมีเชื้อสายจากจักรพรรดิคันมุ (桓武天皇, Emperor Kanmu) ก็เริ่มเติบโตและได้รับความไว้วางใจจากราชสำนักในฐานะผู้พิทักษ์เมืองหลวง
ในปี ค.ศ. 1156 ได้เกิดเหตุการณ์ที่เรียกว่า “สงครามโฮเก็น” (保元の乱, Hōgen no Ran) ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของความขัดแย้งระหว่างสองตระกูลนักรบ สงครามครั้งนั้นเป็นการแย่งชิงอำนาจภายในราชสำนัก ระหว่างฝ่ายที่สนับสนุนอดีตจักรพรรดิซุตคุ (崇徳上皇, Emperor Sutoku) และฝ่ายของจักรพรรดิโกะ-ชิราคาวะ (後白河天皇, Emperor Go-Shirakawa) ทั้งมินาโมโตะและไทระต่างเลือกข้างที่ต่างกัน ผลสุดท้ายฝ่ายของจักรพรรดิโกะ-ชิราคาวะเป็นฝ่ายชนะ และจากสงครามนี้เองที่ชื่อของ ไทระ โนะ คิโยมะริ (平清盛, Taira no Kiyomori) เริ่มโดดเด่นขึ้นมา ขณะที่ตระกูลมินาโมโตะต้องเผชิญกับความสูญเสียครั้งใหญ่
จากโฮเก็นสู่เฮจิ – การล่มสลายของมินาโมโตะยุคแรก
สามปีต่อมาในปี ค.ศ. 1159 ได้เกิดเหตุการณ์ “สงครามเฮจิ” (平治の乱, Heiji no Ran) ซึ่งเป็นการปะทะกันระหว่างตระกูลไทระกับมินาโมโตะโดยตรง นำโดย มินาโมโตะ โนะ โยชิโตโมะ (源義朝, Minamoto no Yoshitomo) และ ไทระ โนะ คิโยมะริ (Taira no Kiyomori) อีกครั้ง สงครามครั้งนี้จบลงด้วยชัยชนะของฝ่ายไทระ และถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในประวัติศาสตร์ มินาโมโตะเกือบสิ้นตระกูล โยชิโตโมะถูกสังหาร ขณะที่บุตรชายของเขาหลายคนถูกสังหารหรือถูกจับตัว หนึ่งในเด็กที่รอดชีวิตก็คือ มินาโมโตะ โนะ โยริโตโมะ (源頼朝, Minamoto no Yoritomo) เด็กชายวัยเพียง 13 ปีที่ถูกส่งไปถูกจองจำในคาบสมุทรอิซุ (伊豆半島, Izu Peninsula)
มินาโมโตะ โนะ โยชิโตโมะ (源義朝, Minamoto no Yoshitomo)
ในขณะนั้น ตระกูลไทระเข้าสู่ยุครุ่งเรืองสูงสุดภายใต้การนำของไทระ โนะ คิโยมะริ เขาได้รับตำแหน่งขุนนางชั้นสูงและสามารถแต่งงานเชื่อมสายเลือดกับราชวงศ์ ถึงขั้นที่หลานของเขาได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิอันโตคุ (安徳天皇, Emperor Antoku) ซึ่งเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่นักรบมีอิทธิพลเหนือราชสำนักโดยตรง
การกลับมาของมินาโมโตะ
โชคชะตากลับพลิกผันในปี ค.ศ. 1180 เมื่อเจ้าชายโมะโตะฮิโตะ (以仁王, Prince Mochihito) ซึ่งไม่พอใจอำนาจของตระกูลไทระ ได้ส่งสารลับเชิญชวนเหล่านักรบทั่วประเทศให้ลุกขึ้นต่อต้านคิโยมะริ ข่าวนั้นเดินทางไปถึงโยริโตโมะที่ถูกเนรเทศอยู่ในอิซุ เขาจึงลุกขึ้นประกาศต่อต้านตระกูลไทระอีกครั้ง และเริ่มรวบรวมกำลังจากนักรบในภูมิภาคตะวันออก โดยเฉพาะแถบคันโต
แม้การลุกฮือครั้งแรกของโยริโตโมะจะพ่ายแพ้ในสมรภูมิอิชิบะชิยามะ (石橋山の戦い, Battle of Ishibashiyama) แต่เขาก็สามารถหลบหนีและกลับมารวบรวมกำลังใหม่ได้สำเร็จ จนตั้งฐานมั่นที่คามาคุระ (鎌倉, Kamakura) เมืองที่ต่อมาจะกลายเป็นศูนย์กลางอำนาจของโชกุนยุคแรก การก่อตัวของกองกำลังมินาโมโตะในคามาคุระจึงไม่ใช่เพียงการลุกฮือ แต่คือจุดเริ่มต้นของระบบการปกครองแบบใหม่ที่ซามูไรเริ่มมีอำนาจเหนือราชสำนักเกียวโต
ร่องรอยของพายุ
การต่อสู้ระหว่างมินาโมโตะและไทระที่เริ่มขึ้นในครั้งนี้ จะขยายกลายเป็นสงครามครั้งใหญ่ที่รู้จักกันในชื่อ “สงครามเก็มเปย์” (源平合戦, Genpei War) ซึ่งจะเป็นศึกชี้ชะตาญี่ปุ่น และจะส่งให้มินาโมโตะกลายเป็นผู้สร้างยุคใหม่แห่งซามูไร และให้กำเนิด “ปฐมโชกุนแห่งตะวันออก” อย่างแท้จริง
เกร็ดความรู้ท้ายบทความ
- สงครามโฮเก็น (Hōgen no Ran) และ สงครามเฮจิ (Heiji no Ran) ถือเป็นสงครามกลางเมืองยุคแรกของญี่ปุ่น ที่ทำให้บทบาทของนักรบเริ่มสำคัญยิ่งขึ้นในสังคม
- ไทระ โนะ คิโยมะริ (Taira no Kiyomori) เป็นนักรบคนแรกที่ได้ก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งขุนนางสูงสุดในราชสำนักเกียวโต ถือเป็นสัญลักษณ์ของการสิ้นสุดยุคขุนนางบริสุทธิ์
- มินาโมโตะ โนะ โยริโตโมะ (Minamoto no Yoritomo) แม้จะเริ่มต้นด้วยความพ่ายแพ้ แต่ความอดทนและการรวบรวมพันธมิตรในภูมิภาคตะวันออกคือก้าวแรกสู่การเป็นโชกุนคนแรกในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น
เรื่องแนะนำ :
– ปฐมโชกุนแห่งตะวันออก ตอนที่ 1 : กำเนิดตระกูลมินาโมโตะ
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 8 มรดกแห่งฟูจิวาระ ผู้ครองเงาตลอดกาล
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 7 จากผู้ครองเงา สู่บทบาทใหม่หลังเวที
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 6 ปลายอำนาจในยุคเฮอัน ความรุ่งเรืองที่กำลังโรยรา
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 5 รอยร้าวจากภายใน สู่ความท้าทายจากภายนอก
ขอบคุณรูปภาพ :
https://jref.com/articles/minamoto-no-yoshitomo-1123-1160.851/
ปฐมโชกุนแห่งตะวันออก ตอนที่ 2 : มินาโมโตะกับการต่อสู้กับตระกูลไทระ #minamoto
