“คาโกเมะ คาโกเมะ” การละเล่นปริศนาที่สุดของญี่ปุ่น

“คาโกเมะ คาโกเมะ” การละเล่นปริศนาที่สุดของญี่ปุ่น

ไทยมีการละเล่นของเด็ก อย่างมอญซ่อนผ้า รีรีข้าวสาร ตี่จับ ฯลฯ ญี่ปุ่นก็มีเช่นเดียวกัน ซึ่งมีการละเล่นหนึ่งชื่อว่า “คาโกเมะ คาโกเมะ” หรือ “ยักษ์ปิดตา” หากเปรียบเทียบก็คล้ายๆ กับมอญซ่อนผ้า แต่วิธีการเล่นต่างกัน

มองเผินๆ ก็เป็นการละเล่นสนุกสนานของเด็กๆ แต่เมื่อดูความหมายของเพลง ก็สามารถตีความได้มากมาย จนในญี่ปุ่นขึ้นชื่อว่าเป็นการละเล่นที่ความเป็นมาของเพลงนั้น ทั้งโหด ทั้งหลอน และลึกลับ

เนื้อเพลง

“คาโกเมะ คาโกเมะ” เป็นการละเล่นที่เด็กๆ จะร้องเพลงไปด้วย เนื้อเพลงร้องว่า
————————–
คาโกเมะ คาโกเมะ
นกในกรง
เมื่อไหร่จะได้ออกมา
ในคืนที่รุ่งสาง
นกกระเรียนกับเต่าลื่นไถล
ด้านหน้าของข้างหลังคือใคร

かごめかごめ
かごのなかの　とりは
いついつ　でやる
よあけのばんに
つるとかめと　すべった
うしろのしょうめん　だあれ
————————–

วิธีการเล่น

ให้ 1 คนรับบทเป็นยักษ์ นั่งปิดตา
คนที่เหลือ ยืนล้อมยักษ์เป็นวงกลม จับมือกัน
แล้วเดินวนรอบๆ พร้อมกับร้องเพลงไปด้วย
เมื่อเพลงจบว่า “ด้านหน้าของข้างหลังคือใคร”
คนที่เดินล้อมรอบต้องหยุด
ส่วนคนที่เป็นยักษ์ทายว่าใครยืนอยู่ข้างหลัง
โดยห้ามมอง ให้สัมผัสหรือฟังเสียงเอา
ถ้าทายถูก คนที่อยู่ข้างหลังมาเป็นยักษ์แทน
ถ้าทายผิด ยักษ์เป็นต่ออีกรอบ

เนื้อเพลงที่ยิ่งตีความยิ่งหลอน

คำว่า “คาโกเมะ” สามารถแปลได้ว่า ล้อมรอบ ล้อมไว้ หมายถึง การที่เด็กๆ เดินล้อมรอบ
แต่จริงๆ “คาโกเมะ” ก็ยังมีความหมายอื่นๆ ด้วย

การละเล่นนี้เป็นการละเล่นที่มีอยู่ทั่วญี่ปุ่น เล่นกันมายาวนาน เพลงนี้มีปรากฏในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นตั้งแต่ยุคเอโดะ แต่ไม่รู้ที่มาที่แน่ชัด ขณะเดียวกันด้วยความหมายที่กำกวมของเนื้อเพลง ทำให้มีเรื่องเล่าต่างๆ เกี่ยวกับความหมายที่แฝงอยู่ในเพลง…

【เรื่องที่หนึ่ง: นักโทษ】

https://adeac.jp/hirosaki-lib/text-list/d100020/ht041150

ว่ากันว่าเพลง “คาโกเมะ คาโกเมะ” ที่แท้จริงเป็นเพลงที่แต่งโดยนักโทษประหารในยุคเอโดะ

“นกในกรง” หมายถึง นักโทษที่กำลังถูกพาตัวไปประหาร เนื่องจากยุคนั้นนักโทษที่ถูกหามไปยังลานประหาร จะถูกขังอยู่ในตะกร้าคว่ำรูปร่างเหมือนกรงนก เป็นตะกร้าสาน ซึ่งคำว่า “คาโกเมะ” ก็หมายถึงลายตะกร้าสานได้ด้วย

และนักโทษจะได้ออกจากกรงนกก็ตอนที่จะถูกประหาร
ท่อนที่ร้องว่า “เมื่อไหร่จะได้ออกมา” จึงหมายถึง เมื่อไหร่จะถูกประหารกันนะ เป็นประโยคประชดประชัน สิ้นหวัง

“ในคืนที่รุ่งสาง” สามารถตีความได้ว่า ทั้งยามดึกยามเช้า ก็คิดแต่เรื่องที่จะต้องถูกประหารอยู่ตลอด

“นกกระเรียนกับเต่า” ในญี่ปุ่นคือสัญลักษณ์แห่งโชค มักเป็นเครื่องรางนกกระเรียนเต่าคู่กัน หมายถึง สุขภาพดี อายุยืน การเงินมั่งคั่ง การงานมั่นคง มีโชคลาภ

เมื่อใช้คำว่า “ลื่น” จึงหมายถึงการอับโชค โชคร้าย ตกจากความเจริญรุ่งเรือง สำหรับนักโทษก็หมายถึง โชคไม่ดี ไม่อาจมีอายุยืนยาว ต้องจบชีวิตลง

และประโยคสุดท้าย
“ด้านหน้าของข้างหลังคือใคร” หมายถึง ใครกันนะเป็นคนที่ตัดศีรษะ เพราะว่านักโทษจะมองไม่เห็นเพชฌฆาตที่ยืนอยู่ด้านหลัง

และว่ากันว่า เมื่อศีรษะถูกตัดร่วงลงพื้นแล้ว ศีรษะของนักโทษมักจะตกลงพื้นโดยหงายหน้าขึ้น สายตาจ้องไปที่เพชฌฆาต ราวกับต้องการดูหน้าว่าเป็นใครกัน

【เรื่องที่สอง: นางโลม】

บ้างก็ว่าเพลง “คาโกเมะ คาโกเมะ” สะท้อนถึงชีวิตของนางโลมได้อย่างดี เมื่อนึกถึงชีวิตของนางโลมที่ต้องอยู่ในร้านที่ทำเป็นกรงไม้ รอให้ลูกค้ามาเชยชม ก็ดูไม่ต่างจากนกในกรงเหมือนกัน ได้แต่เฝ้ารอวันที่จะได้ออกไปเป็นอิสระ ซึ่งไม่มีวันมาถึง

“ในคืนที่รุ่งสาง นกกระเรียนกับเต่าลื่นไถล” หมายถึง ตอนเช้ามืด นางโลมพยายามหนีออกไป แต่ก็โชคร้ายไม่สำเร็จ

และพวกเธอก็ไม่มีทางรู้ว่าในแต่ละคืนใครคือผู้ชายที่ซื้อตัวเธอ ดังประโยค “ด้านหน้าของข้างหลังคือใคร”

【เรื่องที่สาม: หญิงตั้งครรภ์】

มีเรื่องเล่าว่า มีผู้หญิงคนหนึ่งอาศัยอยู่กับสามีและแม่ของสามี แต่แม่ของสามีไม่ชอบเธอ และกลั่นแกล้งเธอบ่อยครั้ง

วันหนึ่ง เธอตั้งครรภ์
เธอและสามีไปศาลเจ้าเพื่ออธิษฐานขอให้การคลอดบุตรปลอดภัย หลังอธิษฐานกับเทพเจ้าแล้ว ทั้งคู่ก็เดินลงบันไดของศาลเจ้า ขณะก้าวลงบันได ก็มีคนผลักเธอจากด้านหลัง ภรรยาที่ตั้งครรภ์ล้มตกบันได

โชคดีที่เธอรอดชีวิต แต่โชคร้ายที่เธอแท้งทารกในครรภ์

“คาโกเมะ” อาจหมายถึง ลูกที่ถูกห้อมล้อมไว้อยู่ในครรภ์
“นกในกรง” ก็หมายถึงลูกในครรภ์
“เมื่อไหร่จะได้ออกมา ในคืนที่รุ่งสาง” ตีความว่า ทั้งวันทั้งคืนคิดอยู่เสมอว่าลูกจะออกมาเมื่อไร
“นกกระเรียนกับเต่าลื่นล้ม” หมายถึง แม่และลูก ตกบันได
“ด้านหน้าของข้างหลังคือใคร” หมายถึง โฉมหน้าของคนที่ผลักเธอจากด้านหลังคือใคร

ซึ่งคนที่ทำก็คือ…แม่ของสามี

【เรื่องที่สี่: คำบอกใบ้ที่ฝังสมบัติของโทคุงาวะ อิเอยาสุ】

เชื่อไหมว่า เนื้อเพลงสั้นๆ ที่เด็กๆ ร้องกันนี้ สามารถถอดรหัสถึงตำแหน่งที่ซ่อนสมบัติของโทคุงาวะ อิเอยาสุ ได้

“คาโกเมะ” คือ ลายของตะกร้าไม้ไผ่สาน ซึ่งสานเป็นรูปดาว 6 แฉก
คำว่า “นก” ในภาษาญี่ปุ่นออกเสียงว่า โทริ พ้องเสียงกับ โทริอิ คือเสาประตูสีแดงที่อยู่หน้าศาลเจ้า
คำว่า “กรง” หมายถึงตะกร้าสาน
“นกในกรง” จึงหมายถึง เสาโทริอิที่อยู่ในดาว 6 แฉก

ซึ่งถ้ากางแผนที่ดูตำแหน่งของวัดและศาลเจ้าที่เกี่ยวข้องกับโทคุงาวะทั้งหมดในภูมิภาคคันโต เมื่อลากเส้นเชื่อมวัดศาลเจ้าทั้งหมด จะได้รูปดาว 6 แฉก

ใน 6 สถานที่นี้มีเพียงแห่งเดียวที่มีเสาโทริอิ ก็คือ ศาลเจ้านิกโกโทโชกู (Nikko Toshogu) จ.โทจิงิ ซึ่งเป็นศาลเจ้าที่อุทิศให้แก่โทคุงาวะ อิเอยาสุ

ที่ศาลเจ้านิกโกโทโชกู มีรูปปั้น “นกกระเรียนและเต่า” อยู่
คำว่า “ในคืนที่รุ่งสาง” หมายถึง ความมืดในยามเช้า
เมื่อแสงยามเช้าส่อง รูปปั้นนกกระเรียนและเต่าจะทอดเงา นั่นคือ ความมืด
ซึ่งเงาของรูปปั้นนั้นชี้ไปทางทิศของสุสานตระกูลโทคุงาวะ

“ด้านหน้าของข้างหลังคือใคร”
ด้านหลังของสุสาน มีเครื่องหมายคล้ายดาว 5 แฉก แต่ส่วนยอดหายไป ทำให้เป็นลักษณะชี้ลง
จึงคาดกันว่า สมบัติของโทคุงาวะ อิเอยาสุ ถูกฝังอยู่ข้างใต้

แต่จนถึงทุกวันนี้ ยังไม่มีการขุดบริเวณนั้น ด้วยเหตุผลว่า ศาลเจ้านิกโกโทโชกู ได้รับเลือกให้เป็นมรดกโลก จึงไม่อนุญาตให้ขุดทำลาย

แต่บ้างก็บอกว่า หากขุดขึ้นมาแล้วเจอสมบัติหรืออะไรก็ตาม ก็มีความเป็นไปได้ที่จะเปลี่ยนแปลงประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นไปเลย บางทีเหตุผลก็อาจจะแค่เพราะไม่อยากรู้ว่าอะไรคือสิ่งที่ซ่อนอยู่ข้างใต้ก็ได้…

คำสาปแช่งที่ซ่อนอยู่

ความหลอนลึกลับของเพลง “คาโกเมะ คาโกเมะ” ยังไม่จบ ถ้าสังเกตดูจะเห็นได้ว่าเนื้อเพลงเต็มไปด้วยคำที่ตรงข้ามกัน

นกในกรง – ตรงข้ามกับ เมื่อไหร่จะได้ออกมา
รุ่งสาง – ตรงข้ามกับ กลางคืนที่มืด
นกกระเรียนกับเต่า เป็นสัญลักษณ์แห่งโชค รุ่งเรือง – ตรงข้ามกับ ลื่นไถล
ด้านหน้า – ข้างหลัง

ซึ่งคำตรงกันข้ามลักษณะนี้ มีความเชื่อว่าเป็นคำสาปแช่ง
เป็นไปได้ว่าเป็นคำพูดสาปแช่งที่ใครบางคนพูดร่ายซ้ำๆ แต่มีคนได้ยินแล้วเอาไปร้องต่อๆ กัน โดยไม่รู้ว่าเป็นการสาปแช่ง

นอกจากนี้ วิธีการเล่นที่ให้ปิดตาทาย ก็อาจเป็นการเลียนแบบพฤติกรรมของผู้ใหญ่ที่เป็นร่างทรง หากลองนึกภาพของการเล่น ก็ดูเหมือนกำลังทำพิธีกรรมเหมือนกัน ล้อมเป็นวง ร่างทรงนั่งปิดตา แต่มีตาทิพย์สามารถตอบทายได้ถูกต้อง

เรื่องเล่าเกี่ยวกับความหมายที่แฝงอยู่ในเพลง “คาโกเมะ คาโกเมะ” ยังมีอีกมากมาย แต่อย่างไรก็ตาม ไม่มีใครรู้คำตอบที่ถูกต้อง และยังคงเป็นปริศนามาจนปัจจุบัน แต่ถึงอย่างนั้นเด็กๆ ก็ร้องละเล่นสืบต่อกันมา ทั้งๆ ที่ไม่รู้ว่าความหมายที่แท้จริงคืออะไร

ทุกคนล่ะ ตีความกันว่ายังไงบ้าง เอาจริงๆ เป็นเนื้อเพลงที่ยิ่งคิดยิ่งหลอน ทำไมถึงกลายมาเป็นเพลงการละเล่นของเด็กๆ ได้นะ?

เรื่องแนะนำ :
– 4 เรื่องเล่าหลอนเหตุแผ่นดินไหวโทโฮคุ
– สนามซ้อมรบที่เปื้อนเลือดผู้บริสุทธิ์ สู่ทุ่งดอกไม้สีคราม
– ดอกซากุระเป็นสีชมพูเพราะเลือด?
– “ทะเลสาบผีสิง” 1 ในทะเลสาบฟูจิทั้ง 5
– พระญี่ปุ่นทำมัมมี่ตัวเอง ดับสูญเพื่อคงอยู่นิรันดร์

ที่มาและรูปภาพ :
https://douyou-shouka.himawari-song.com/kowai-kagome/
https://plaza.rakuten.co.jp/kenmuraoka/2009/
https://scary-story.net/
https://amaterasu49.com/media/urban-legend/2291/
https://www.kaitori-daikichi.jp/column/gold-platinum/post-11648/
https://adeac.jp/hirosaki-lib/text-list/d100020/ht041150

#“คาโกเมะ คาโกเมะ” การละเล่นปริศนาที่สุดของญี่ปุ่น #การละเล่นญี่ปุ่น #Kagome Kagome #เรื่องเล่าผีญี่ปุ่น