ศาสตราจารย์ เคนโซ โซไอ (Prof. Kenso Soai): เจ้าของรางวัลโนเบลสาขาเคมีประจำปี 2026 ผู้ไขปริศนาเคมีแห่งชีวิต
ศ. เคนโซ โซไอ เกิดเมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม ค.ศ. 1950 ณ เมืองฮิโรชิมา ประเทศญี่ปุ่น เขาจบการศึกษาระดับปริญญาเอกด้านเคมีจากมหาวิทยาลัยโตเกียวในปี ค.ศ. 1979 ก่อนจะก้าวขึ้นสู่การเป็นศาสตราจารย์เกียรติคุณประจำมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์แห่งโตเกียว (Tokyo University of Science) และอุทิศชีวิตให้กับวิจัยด้านเคมีอินทรีย์และการสังเคราะห์สารแบบไม่สมมาตร (Asymmetric Synthesis) มาอย่างยาวนานหลายทศวรรษ ความสำเร็จสูงสุดที่ทำให้เขาได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมีประจำปี ค.ศ. 2026 ร่วมกับ ศ. อ็องรี กาแกน (Henri B. Kagan) นักเคมีชาวฝรั่งเศส คือ “การค้นพบปรากฏการณ์ตัวเร่งปฏิกิริยาอัตโนมัติแบบไม่อิสระ (Autocatalysis) และผลกระทบเชิงไม่เป็นเส้นตรงในการสังเคราะห์สารอินทรีย์แบบไม่สมมาตร”
ในโลกของเคมี โมเลกุลจำนวนมากมีลักษณะเป็น ไคราลิตี (Chirality) หรือเปรียบเสมือน “มือซ้ายและมือขวา” ซึ่งเป็นภาพสะท้อนของกันและกันแต่ไม่สามารถซ้อนทับกันได้สนิท ในอดีต การสังเคราะห์สารเคมีในห้องปฏิบัติการมักได้โมเลกุลทั้งสองฝั่งในปริมาณที่เท่ากันเสมอ แต่ในสิ่งมีชีวิตกลับพบโมเลกุลเพียงฝั่งใดฝั่งหนึ่งเท่านั้น (Homochirality) เช่น กรดอะมิโนหรือน้ำตาล ดีเอ็นเอ ซึ่งสร้างความฉงนแก่เหล่านักวิทยาศาสตร์มานานนับศตวรรษว่าธรรมชาติทำเช่นนั้นได้อย่างไร
ในปี ค.ศ. 1995 ศ. โซไอ ได้สร้างปฏิกิริยาประวัติศาสตร์ขึ้นที่เรียกว่า “Soai Reaction” ซึ่งแสดงให้เห็นว่า ปฏิกิริยาเคมีสามารถสร้างโมเลกุลชนิดหนึ่งขึ้นมา และโมเลกุลนั้นจะทำหน้าที่เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาให้กับตัวเอง (Autocatalyst) ส่งผลให้เกิดการเพิ่มจำนวนโมเลกุลฝั่งเดียวกันแบบทวีคูณ แม้จะเริ่มต้นจากความไม่สมดุลเพียงเล็กน้อย หรือเริ่มจากสภาวะที่ไม่มีสารไคราลอยู่เลย ปฏิกิริยานี้ก็สามารถขยายความต่างจนได้ผลิตภัณฑ์ที่มีความบริสุทธิ์ของโมเลกุลฝั่งเดียวเกือบ 100%
การค้นพบของ ศ. โซไอ ไม่เพียงแต่ช่วยไขปริศนาว่าชีวิตบนโลกกำเนิดขึ้นมาได้อย่างไร แต่ยังปฏิวัติอุตสาหกรรมการผลิตยาและการเคมีภัณฑ์ ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สามารถสังเคราะห์ยาที่มีประสิทธิภาพสูง โดยลดผลข้างเคียงจากโมเลกุลฝั่งตรงข้ามที่ไม่ต้องการได้อย่างแม่นยำ ถือเป็นหนึ่งในหลักกิโลเมตรที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของวงการเคมีสมัยใหม่
เรื่องแนะนำ :
– ท่องจักรวาลในเมือง UFO: บุก Cosmo Isle Hakui Space and UFOs Museum (コスモアイル羽咋) พิพิธภัณฑ์อวกาศระดับโลกแห่งฮากุอิ
– คิมุระ ทาคุยะ กับชีวิตและความเป็นส่วนตัวที่เปิดเผยได้มากขึ้น
– [มารุมุระพาชมนิทรรศการ]: สืบคดีปริศนา หมอยาตำรับโคมแดง ที่ Tokyo City View
– การร่วมงานสุดเอ็กซ์คลูซีฟ: ANA x Pokémon กับโปรเจกต์เหินฟ้าสุดคิวท์
– เปิดม่านนิทรรศการครบรอบ 135 ปี คิชิดะ ริวเซย์ (Kishida Ryusei)
#ศาสตราจารย์ เคนโซ โซไอ (Prof. Kenso Soai): เจ้าของรางวัลโนเบลสาขาเคมีประจำปี 2026 ผู้ไขปริศนาเคมีแห่งชีวิต
