มหากาพย์ Yasuda Zaibatsu: จักรวรรดิการเงินที่โลกหมุนตาม ตอนที่ 8… รุ่งอรุณใหม่ในศตวรรษที่ 21: การกำเนิดของ Mizuho และมรดกที่ไม่มีวันตาย
บนโลกของสถาบันการเงินระดับโลก สิ่งเดียวที่แน่นอนคือความไม่แน่นอน ป้ายชื่อทองเหลืองที่เคยสลักคำว่าธนาคารยาซุดะในอดีต อาจจะถูกลอกออกและเปลี่ยนเป็นธนาคารฟูจิหลังสงครามโลกครั้งที่สอง และเมื่อโลกหมุนเข้าสู่ศตวรรษที่ 21 ป้ายชื่อธนาคารฟูจิก็ถูกถอดออกไปอีกครั้งเพื่อหลีกทางให้แก่อักษรสีขาวบนพื้นหลังสีน้ำเงินเข้มที่เขียนว่า มิตซูโฮะ (Mizuho)
หากเราเดินไปตามย่านโอเตะมาจิ หรือมารุโนอุจิ ซึ่งเป็นใจกลางย่านการเงินของกรุงโตเกียวในปัจจุบัน เราจะไม่มีวันได้เห็นตึกสำนักงานใหญ่ที่ติดป้ายชื่อตระกูลยาซุดะอีกต่อไปแล้ว เหตุการณ์นี้อาจจะทำให้คนภายนอกรู้สึกว่า อาณาจักรธุรกิจที่ ยาซุดะ เซนจิโร่ สร้างขึ้นมาจากเศษเหรียญในยุคเอโดะได้ล่มสลายและสูญหายไปตามกาลเวลาเรียบร้อยแล้ว
แต่ในความเป็นจริงของโลกธุรกิจเชิงลึก การเปลี่ยนชื่อและการควบรวมกิจการไม่ได้หมายถึงความพ่ายแพ้เสมอไป ในทางกลับกัน มันคือกลยุทธ์การกลายพันธุ์ขั้นสูงสุดเพื่อความอยู่รอด ชื่อของตระกูลอาจจะเลือนหายไปจากป้ายโฆษณาหน้าตึก แต่ดีเอ็นเอ สายสัมพันธ์ทางการเงิน และหลักปรัชญาความมัธยัสถ์ที่เซนจิโร่วางรากฐานไว้เมื่อร้อยกว่าปีก่อน ยังคงแทรกซึมและทำหน้าที่เป็นโครงกระดูกชิ้นสำคัญที่คอยค้ำจุนระบบเศรษฐกิจของประเทศญี่ปุ่นตราบจนถึงปัจจุบัน
ช่วงรอยต่อระหว่างปลายทศวรรษ 1990 เข้าสู่ปี 2000 อุตสาหกรรมการเงินของประเทศญี่ปุ่นเผชิญหน้ากับความบีบคั้นที่เรียกกันว่า บิ๊กแบงทางการเงิน (Financial Big Bang) รัฐบาลญี่ปุ่นประกาศปฏิรูประเบียบกฎเกณฑ์ครั้งใหญ่เพื่อเปิดเสรีให้สถาบันการเงินต่างชาติสามารถเข้ามาแข่งขันได้อย่างเสรี
สถานการณ์ในตอนนั้นบีบบังคับให้ธนาคารพาณิชย์ของญี่ปุ่นที่กำลังบอบช้ำอย่างหนักจากหนี้เสียยุคฟองสบู่แตก ไม่สามารถนั่งรอความช่วยเหลือจากรัฐบาลได้อีกต่อไป พวกเขาตระหนักดีว่าหากยังดึงดันที่จะยืนหยัดเป็นยักษ์ใหญ่อย่างโดดเดี่ยวภายใต้ระบบเคเระสึแบบเดิม ก็มีแต่จะถูกกระแสทุนนิยมโลกกลืนกินไปทีละแห่ง ทางออกเดียวในตอนนั้นคือการสร้าง สินทรัพย์ที่มีขนาดมหึมา เพื่อให้มีความแข็งแกร่งพอที่จะไปแข่งขันในเวทีระดับโลก
ในเดือนสิงหาคม ปี 1999 โลกการเงินต้องตกตะลึงเมื่อ ธนาคารฟูจิ (ร่างทรงของยาซุดะ) ประกาศข้อตกลงครั้งประวัติศาสตร์ในการจับมือควบรวมกิจการร่วมกับอดีตคู่แข่งอีกสองแห่ง นั่นคือ ธนาคารไดอิจิ คังโย (DKB) ซึ่งโดดเด่นเรื่องฐานลูกค้าบุคคลรายย่อย และธนาคารเพื่อการอุตสาหกรรมแห่งญี่ปุ่น (IBJ) ยักษ์ใหญ่สายปล่อยกู้ให้แก่ภาคอุตสาหกรรมหนัก
การจับมือของสามยักษ์ใหญ่ในครั้งนี้ไม่ใช่การควบรวมกิจการธรรมดาๆ แต่มันคือการให้กำเนิด Mizuho Financial Group ในปี 2000 ซึ่งกลายเป็นสถาบันการเงินที่มีขนาดสินทรัพย์รวมใหญ่ที่สุดเป็นอันดับหนึ่งของโลกในเวลานั้น ควบคุมเม็ดเงินในระบบเศรษฐกิจไว้สูงถึงระดับร้อยล้านล้านเยน
คำว่า มิตซูโฮะ (瑞穂) เป็นคำภาษาญี่ปุ่นโบราณที่มีความหมายอันลึกซึ้ง แปลว่า รวงข้าวอันอุดมสมบูรณ์ ซึ่งเป็นคำที่ใช้เรียกแทนผืนแผ่นดินของประเทศญี่ปุ่นมาตั้งแต่ยุคตำนานเทพเจ้า การเลือกใช้ชื่อนี้เป็นจิตวิทยาขั้นสูงที่ผู้บริหารต้องการส่งสัญญาณบอกมหาชนว่า ธนาคารแห่งนี้ไม่ได้เป็นของตระกูลไซบัตสึตระกูลใดตระกูลหนึ่งอีกต่อไปแล้ว แต่คือธนาคารที่เป็นตัวแทนของจิตวิญญาณและการฟื้นฟูประเทศญี่ปุ่นทั้งประเทศ
ภายในโครงสร้างอันสลับซับซ้อนของมิตซูโฮะ ดีเอ็นเอสายการเงินพาณิชย์และระบบบริหารจัดการต้นทุนอันเข้มงวดของธนาคารฟูจิ ได้กลายมาเป็นแกนหลักในการวางระบบปฏิบัติการของธนาคารใหม่ พนักงานและผู้บริหารระดับสูงที่สืบทอดวิชามาจากยุคยาซุดะพากันก้าวเข้าไปนั่งกุมบังเหียนในตำแหน่งสำคัญๆ คอยควบคุมดูแลนโยบายความเสี่ยงและการปล่อยกู้ของเครือข่ายมิตซูโฮะดื้อๆ ทำให้มรดกทางปัญญาของ ยาซุดะ เซนจิโร่ ยังคงทำหน้าที่บริหารกระแสเงินสดหล่อเลี้ยงบริษัทระดับโลกของญี่ปุ่นตราบจนถึงทุกวันนี้
ในขณะที่ฝั่งธนาคารพาณิชย์ยอมสลายชื่อตัวเองเพื่อไปสร้างสิ่งใหม่ที่ใหญ่กว่า ธุรกิจสายหลักอีกสองข้างของอาณาจักรยาซุดะดั้งเดิม นั่นคือธุรกิจประกันชีวิตและประกันวินาศภัย กลับเลือกเส้นทางเดินที่แตกต่างออกไป พวกเขาเลือกที่จะรักษาชื่อของ ยาซุดะ ไว้เป็นเกราะคุ้มกันความเชื่อมั่นของลูกค้าอย่างเหนียวแน่น
ในปี 2004 บริษัทประกันชีวิตยาซุดะ ได้เดินหน้าควบรวมกิจการกับบริษัทประกันชีวิตเมจิ จนเกิดเป็น Meiji Yasuda Life Insurance ก้าวขึ้นมาเป็นหนึ่งในสี่บริษัทประกันชีวิตที่ทรงอิทธิพลที่สุดของประเทศญี่ปุ่น ปล่อยกู้และถือครองพันธบัตรรัฐบาลญี่ปุ่นไว้มูลค่ามหาศาล ส่วนฝั่งประกันวินาศภัยก็ได้วิวัฒนาการผ่านการควบรวมกิจการจนกลายมาเป็น Sompo Japan Insurance ยักษ์ใหญ่สายประกันภัยที่มีเครือข่ายแผ่กิ่งก้านสาขาไปทั่วโลก รวมถึงในประเทศไทยด้วย
ถ้าเรามองภาพรวมทางการเงินในปัจจุบัน เราจะค้นพบความจริงที่น่าทึ่งว่า มรดกของเครือข่าย Yasuda Zaibatsu ไม่เคยหายไปไหนเลย ทุกวันนี้Marubeni ยังคงเป็นบริษัทการค้าระหว่างประเทศขนาดยักษ์ที่ทำเงินมหาศาล Canon ยังคงเป็นผู้นำโลกสายกล้องถ่ายภาพและนวัตกรรม และ Nissan ก็ยังคงโลดแล่นอยู่ในอุตสาหกรรมยานยนต์ระดับโลก โดยมีมิตซูโฮะ และเมจิยาซุดะไลฟ์ ทำหน้าที่เป็นหลังบ้านทางการเงินที่คอยสนับสนุนอยู่เงียบๆ ราวกับพลังงานที่มองไม่เห็นเหมือนในอดีต
บทสรุปอันยิ่งใหญ่ของมหากาพย์ Yasuda Zaibatsu ตั้งแต่วันแรกจนถึงปัจจุบัน ได้สอนบทเรียนสำคัญข้อหนึ่งให้แก่คนทำธุรกิจทั่วโลก นั่นคือ คุณค่าที่แท้จริงของอาณาจักรธุรกิจไม่ได้ถูกตัดสินด้วยป้ายชื่อที่ติดอยู่หน้าตึก หรือสายเลือดของตระกูลที่สืบทอดกันมา แต่ความยั่งยืนที่แท้จริงเกิดจาก ปรัชญาและระบบคิด ที่ถูกต้อง
ยาซุดะ เซนจิโร่ เริ่มต้นชีวิตจากการเป็นเด็กต่างจังหวัดหนีเข้ากรุง มีเพียงความทะเยอทะยานและวินัยความมัธยัสถ์ถี่ถ้วนเป็นอาวุธ เขาสร้างอาณาจักรขึ้นมาจากเศษเหรียญด้วยการมองเห็นว่า เงินตราคือสายเลือดของชาติ และจงใช้เงินเหล่านั้นเพื่อลงทุนในสิ่งที่เป็นรากฐานความอยู่รอดของประชาชน ไม่ใช่การเก็งกำไรฟุ่มเฟือย
ร้อยกว่าปีผ่านไป ทรัพย์สินของตระกูลยาซุดะอาจจะถูกยึดไปหลังสงคราม ชื่อของธนาคารอาจจะถูกเปลี่ยนไปตามกลไกตลาดโลกครั้งแล้วครั้งเล่า แต่ตราบใดที่โครงสร้างพื้นฐานของประเทศญี่ปุ่นยังคงต้องขับเคลื่อนด้วยรถไฟ ยังคงต้องพึ่งพาระบบพลังงาน และประชาชนยังคงต้องพึ่งพาสถาบันการเงินที่มั่นคงเพื่อฝากฝังอนาคต รากฐานของระบบคิดที่ชายผู้ตระหนี่คนนี้วางไว้ ก็จะยังคงทำหน้าที่ของมันต่อไปอย่างไม่มีวันสูญหาย เป็นจักรวรรดิการเงินที่ไม่มีวันตายตราบเท่าที่โลกใบนี้ยังคงหมุนด้วยเนื้อเงิน
เกร็ดน่ารู้ท้ายตอน
เรื่องราวที่คนทั่วไปมักจะไม่เคยคาดคิดมาก่อนเกี่ยวกับสายเลือดของตระกูลยาซุดะ คือความเชื่อมโยงระดับโลกเข้ากับวงการป๊อปคัลเจอร์และดนตรีระดับสากล ผ่านบุคคลที่เป็นตำนานอย่าง Yoko Ono (โยโกะ โอโนะ) ศิลปินหญิงแนวคอนเซปชวลอาร์ตชื่อดังและภรรยาของ จอห์น เลนนอน (John Lennon) แห่งวง The Beatles
โยโกะ โอโนะ แท้จริงแล้วเธอคือ เหลนแท้ๆ ของ ยาซุดะ เซนจิโร่ โดยแม่ของโยโกะ คือ โอโนะ อิโซโกะ เป็นลูกสาวของ ยาซุดะ ซาดาโนะสึเกะ ซึ่งเป็นลูกชายของเซนจิโร่นั่นเอง ชีวิตของโยโกะจึงเติบโตมาในสภาพแวดล้อมของมหาเศรษฐีชั้นสูงของโตเกียวก่อนช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ซึ่งความจริงข้อนี้เป็นเรื่องที่น่าอัศจรรย์ใจอย่างมากที่สายเลือดของชายผู้ตระหนี่และเคร่งครัดในระเบียบวินัยการเงินญี่ปุ่นมากที่สุดในประวัติศาสตร์ กลับส่งต่อพันธุกรรมไปสู่หนึ่งในศิลปินหญิงที่มีความขบถและรักอิสระทางความคิดมากที่สุดคนหนึ่งของโลก
เรื่องแนะนำ :
– มหากาพย์ Yasuda Zaibatsu: จักรวรรดิการเงินที่โลกหมุนตาม ตอนที่ 7… ฟองสบู่แตกและทศวรรษที่หายไป บททดสอบที่เจ็บปวดที่สุดของสายเลือด Yasuda
– มหากาพย์ Yasuda Zaibatsu: จักรวรรดิการเงินที่โลกหมุนตาม ตอนที่ 6… นกฟีนิกซ์คืนชีพ: การก่อร่างสร้างตัวใหม่ในนาม Fuyo Group
– มหากาพย์ Yasuda Zaibatsu: จักรวรรดิการเงินที่โลกหมุนตาม ตอนที่ 5… สงครามโลกและการล่มสลาย เมื่อ “ไซบัตสึ” ถูกพิพากษาจากผู้ชนะสงคราม
– มหากาพย์ Yasuda Zaibatsu: จักรวรรดิการเงินที่โลกหมุนตาม ตอนที่ 4… วันที่ฟ้าผ่ากลางใจเมือง โศกนาฏกรรมการลอบสังหาร และการผลัดแผ่นดิน
– มหากาพย์ Yasuda Zaibatsu: จักรวรรดิการเงินที่โลกหมุนตาม ตอนที่ 3… ตอน สยายปีกอาณาจักร Yasuda กลยุทธ์ที่ทำให้แตกต่างจากไซบัตสึรายอื่น
– มหากาพย์ Yasuda Zaibatsu: จักรวรรดิการเงินที่โลกหมุนตาม ตอนที่ 2… ตอน เดิมพันเปลี่ยนโลก เมื่อวิกฤตของรัฐบาลเมจิ คือบันไดสู่มหาอำนาจทางการเงิน
ขอบคุณข้อมูลและรูปภาพ :
– https://www.ledgerinsights.com/japan-banks-digital-currencies-mizuho-mufg/
– https://www.mizuhogroup.com/emea/media-relations
– https://medium.com/tokyo-fintech/
– Mizuho Financial Group: “The 20-Year Milestone of Mizuho and the Legacy of Our Predecessor Banks” (mizuho-fg.co.jp)
– Meiji Yasuda Life Insurance Company: “Corporate History and the Spirit of Yasuda Mutual Life” (meijiyasuda.co.jp)
– The Tokyo Stock Exchange Historical Review: “The Financial Big Bang and the Realignment of Japanese Megabanks (1998-2005)” (jpx.co.jp)
– The Yasuda Reiwa Foundation: “The Genealogy of the Yasuda Family and Global Cultural Connections” (yasuda-zaidan.or.jp)
มหากาพย์ Yasuda Zaibatsu: จักรวรรดิการเงินที่โลกหมุนตาม ตอนที่ 8… รุ่งอรุณใหม่ในศตวรรษที่ 21: การกำเนิดของ Mizuho และมรดกที่ไม่มีวันตาย
