เซ็คคุ…วันของมนุษย์

เซ็คคุ…วันของมนุษย์

คำว่า “เซ็คคุ” (節句) นั้นหมายถึงปฎิทินโบราณญี่ปุ่นที่ได้รับอิทธิพลมาจากจีนโบราณ (Shina) ซึ่งมีวันสำคัญห้าวันจึงมักถูกเรียกว่า “โกะเซ็คคุ” (五節句)

五 หมายถึง “ห้า” นั่นเอง

วันนี้เราจะมาถึงพูดถึงเซ็คคุแรกของปีซึ่งคือวันที่ 7 มกราคม ที่มีคำเรียกเฉพาะว่า

人日 [จินจิซึ] ซึ่งหมายความว่า “วันของมนุษย์” (Human day)

เนื่องจากวันนี้มีการรับประทานข้าวต้มกับสมุนไพรเจ็ดชนิดจึงมีคำเรียกอีกคำว่า “เซ็คคุของสมุนไพรเจ็ดชนิด” (七草の節句)

ในยุคสมัยจีนโบราณว่ากันว่า ช่วงปีใหม่วันที่ 1 ถือว่าเป็นวันของไก่, วันที่ 2 เป็นวันของสุนัข, วันที่ 3 เป็นวันของหมู, วันที่ 4 เป็นวันของแกะ, วันที่ 5 เป็นวันของวัว, วันที่ 6 เป็นวันของม้า ซึ่งกำหนดไว้ว่าในแต่ละวันนั้นจะไม่มีการฆ่าสัตว์ชนิดนั้น

และแล้ววันที่ 7 ถือว่าเป็นวันของมนุษย์ [จินจิซึ] 人日 ซึ่งจะเป็นวันที่งดเว้นการลงโทษผู้ทำความผิด

และในวันนี้เพื่อเป็นการขอพรให้ร่างกายมีสุขภาพแข็งแรงปราศจากโรคภัย และเพื่อเป็นการพักร่างกายโดยเฉพาะกระเพาะอาหารที่อาจจะทำงานอย่างหนักจากการกินอาหารและรับปริมาณสุราในช่วงเฉลิมฉลองปีใหม่ จึงทำให้เกิดขนบธรรมเนียมการรับประทานข้าวต้มที่ใส่สมุนไพรเจ็ดชนิด

ขนบธรรมเนียมการกินข้าวต้มสมุนไพรเจ็ดชนิดนี้จึงสืบทอดมายังประเทศญี่ปุ่น เริ่มต้นในช่วงยุคเฮอัน (ค.ศ. 784 ซึ่งในคาบสมุทรอาคเนย์เป็นยุคก่อนอาณาจักรสุโขทัย) และเป็นที่แพร่หลายไปทั่วในยุคสมัยเอะโดะ (ค.ศ. 1603 ซึ่งตรงกับสมัยกรุงอยุธยาของสมเด็จพระเนรศวร)

เทศกาลโกะเซ็คคุถูกกำหนดให้เป็นพิธีการอย่างเป็นทางการในช่วงยุคสมัยรัฐบาลเอะโดะบะคุฟุ ซึ่งในช่วงเซ็คคุวันของมนุษย์นั้น เหล่านักรบชั้นที่ต่ำกว่าโชกุนจะกินข้าวต้มใส่สมุนไพรเจ็ดชนิดและเฉลิมฉลองกัน

และวันนี้ยังถือว่าเป็นวันที่ให้ตัดเล็บครั้งแรกของปี และมีคำกล่าวกันว่า ”เอาเล็บไปจุ่มในน้ำที่ล้างต้นสมุนไพรเจ็ดชนิดมา จนทำให้เล็บอ่อนแล้วค่อยตัดเล็บแล้วปีนั้นจะไม่เป็นหวัด“

สมุนไพร 7 ชนิดที่ว่านี้มีอะไรบ้างจะมีความแตกต่างไปตามท้องถิ่น ในที่นี้จะขอยกตัวอย่างของภาคพื้นที่คันโต ซึ่งจะประกอบด้วย

1

ผักชีล้อม (セリ[เซะริ])

2

Shepherd’s purse (ナズナ[นะสุนะ])

3

母子草 [ฮะฮะโคะกุสะ] หรือแปลตรงๆ ว่า “ดอกแม่ลูก”

4

Stellaria ハコベ [ฮะโคะเบะ]

5

ホトケノザ [โฮะโตะเคะ โนะ สะ] แปลตรงๆ ว่า “ที่นั่งพระพุทธเจ้า”

6

ผัดกาด Turnip スズナ [สุสุนะ]

7

หัวไชเท้า スズシロ [สุสุชิโระ]

และนี่คือขนบธรรมเนียม เซ็คคุของวันมนุษย์ หรือเซ็คคุของสมุนไพรเจ็ดชนิด

ก็พอเข้าใจได้ครับว่าหลังเฉลิมฉลองกันมาหนัก ก็มากินข้าวต้มเบาๆกับสมุนไพรเจ็ดอย่างกันครับ

เรื่องแนะนำ :
– วันเด็กญี่ปุ่นที่เป็นทั้งวันเด็กผู้ชายและเด็กผู้หญิง
– วันแมกไม้ใบเขียวที่เปลี่ยนไปตามยุคสมัย (Greenery Day)
– กว่าจะมาเป็นวันหยุดวันภูเขาของญี่ปุ่น
– ร้านค้ารายย่อยขอเงินสดในญี่ปุ่น
– วันแห่งทะเลของญี่ปุ่น

อ้างอิง
https://ja.wikipedia.org/wiki/人日
https://ja.m.wikipedia.org/wiki/七草がゆ

#เซ็คคุ…วันของมนุษย์ #สมุนไพรเจ็ดชนิด #วันของมนุษย์