วิชายุทธ วิถีเซน by Lordofwar Nick
ตามหาวิชาดาบอิไอ (6) “ไดนิปปอนบัตโตโฮ” วิชาดาบอิไอสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2!!
สวัสดีครับท่านผู้อ่าน จากที่ผมได้เขียนถึงประวัติและพัฒนาการของวิชาดาบอิไอสำนักมุโซจิกิเด็นเอชินริวไปแล้ว มันมีเกร็ดอันหนึ่งที่ผมไม่ได้เขียนถึงเพราะอยากจะยกมาเป็นอีกหนึ่งบทความต่างหาก (บก.จะค้อนไหมเนี่ย) นั่นก็คือเรื่องราวที่ว่า วิชาดาบอิไอนั้น ก็มีการออก “เวอร์ชั่นใหม่” กับเขาด้วย (เอาจริงดิ)
นั่นคือชุดของกระบวนท่าที่เรียกว่า “ไดนิปปอนบัตโตโฮ” (大日本抜刀法 บัญญัติท่าชักดาบมหาจักรวรรดิญี่ปุ่น) เป็นไงล่ะครับแค่ชื่อก็อลังการดีไหมล่ะ 555
กระบวนท่าชุดนี้ อาจารย์โคโน่ เฮียคุเร็น เจ้าสำนักมุโซจิกิเด็นเอชินริวรุ่นที่ 20 ได้บัญญัติขึ้นตามคำขอจากทางโอซาก้าบุโทคุไค จุดมุ่งหมายคือสร้างชุดเรียนวิชาดาบอิไอสำหรับนักเรียนโรงเรียนนายเรือแห่งพระจักรพรรดิ (โห) มันถูกบัญญัติขึ้นในเดือนกรกฎาคม ปีโชวะที่ 14 (พ.ศ. 2482) พูดอีกอย่างคือ เพียงสองปีเท่านั้นก่อนสงครามมหาเอเชียบูรพา!!
อาจารย์โคโน่ เฮียคุเร็น (ที่มา facebook)
นี่คือ ดาบอิไอ แห่งยุค สงครามโลกครั้งที่สอง!! (“เรือเอก” โกโบริอาจเคยฝึกก็ได้นะ บร้า 55)
จุดเด่นของกระบวนท่าชุดนี้คือ ถูกออกแบบมาให้ใช้ฝึกกลางแจ้งแบบเป็นหมู่ได้ กระบวนท่ามีความรวบรัดสไตล์ “ดาบประจัญบาน” มากกว่าชุดกระบวนท่าโบราณ
กระบวนท่าดังกล่าวแบ่งเป็นสองชุดดังนี้ (ทุกท่าเป็นท่าสายยืนหมด คือเดินก้าวแล้วชักดาบฟัน) (อ้างอิงจากในหนังสือของอาจารย์ฟุกุอิ โทราโอะ)
คาตะพื้นฐาน (คิฮอน โนะ คาตะ 基本之型) มีเจ็ดกระบวนท่า
- จุนโต โซโนะอิจิ (順刀其の一) “ดาบตาม ๑” (ชักดาบวาดฟันขวาง ก้าวเท้าซ้าย ฟันลงตรงๆ)
- จุนโต โซโนะนิ (順刀其の二) “ดาบตาม ๒” (ชักดาบวาดฟันขวาง สืบเท้า ฟันลงตรงๆ)
- ซุยเกคิโต (追撃刀) “ดาบไล่ตี” (ชักดาบฟันเฉียงใส่อก สืบเท้า ฟันตรงๆ ตื้น สืบเท้า ฟันตรงๆ ลึก แล้วชักเท้าขวา ตั้งท่าโจดัง ชักเท้าซ้าย ตั้งท่าจูดัง)
- ฉะโต (斜刀) “ดาบเฉียง” (ชักดาบวาดขึ้นฟันข้อมือศัตรู ก้าวซ้าย ฟันสะพายแล่งขวา ก้าวขาขวาฉีกตัวออกไปทางหน้าขวา ชักขาซ้ายไปข้างหลังเฉียงขวา ฟันสะพายแล่งซ้าย)
- ชิโฮโต โซโนะอิจิ (四方刀其の一) “ดาบสี่ทิศ ๑” (ก้าวขาขวาเฉียงขวาหน้า ชักดาบ แทงไปทางหลังเฉียงซ้าย เอี้ยวกลับมาฟันลงตรงๆ ทิศเฉียงขวา ย้ายเท้าขวา (เท้าหน้า) ไปเฉียงซ้าย ฟันลงตรงๆ ย้ายเท้าขวาไปหน้าตารง ฟันลงตรงๆ)
- ชิโฮโต โซโนะนิ (四方刀其の二) “ดาบสี่ทิศ ๒” (ทิศการฟันเหมือนดาบสี่ทิศอันแรก แต่แทนที่จะย้ายเท้าขวา เปลี่ยนเป็นก้าวซ้ายไปเฉียงซ้ายหน้า ฟันลงตรงๆ แล้วย้ายก้าวขวากลับมาทิศหน้าตรง ฟันลงตรงๆ)
- ซันโทตสึโตะ (斬突刀) “ดาบฟันทะลวง” (ชักดาบฟันเฉียงใส่อก สืบเท้าแทง สืบเท้า ฟันตรงๆ)
คาตะขั้นลึก (โอคุ โนะ คาตะ 奥之型) มีสี่กระบวนท่า
- เซ็นเทคิ เกียคุโต (前敵逆刀) “ดาบย้อน ศัตรูหน้า” (ชักดาบออกมาแล้วพลิกฝักดาบ กลายเป็น “ดาบย้อน” ฟันตวัดขึ้นจากอกขวาเฉียงไปไหล่ซ้าย แล้วพลิกกลับมาฟันสะพายแล่งซ้าย)
- ทะเทคิโต (多敵刀) “ดาบมากศัตรู” (ก้าวขาขวาเฉียงขวาหน้า ชักดาบ แทงไปทางหลังเฉียงซ้าย เอี้ยวกลับมาฟันลงตรงๆ ทิศเฉียงขวา ก้าวเท้าซ้ายไปทางเฉียงซ้ายหน้า ฟันลงตรงๆ)
- โกะเทคิ เกียคุโต (後敵逆刀) “ดาบย้อน ศัตรูหลัง” (ในสภาพขาขวานำ เอี้ยวหน้ากลับไปแบบหมุนซ้าย ชักดาบออกมาแล้วพลิกฝักดาบ กลายเป็น “ดาบย้อน” ฟันตวัดขึ้นจากอกเฉียงไปไหล่ซ้ายของศัตรูคนหนึ่ง แล้วเอี้ยวตัวกลับไปหันหน้า ฟันสะพายแล่งซ้ายใส่ศัตรูอีกคนหนึ่ง)
- โกะเทคิ นุคิอุจิ (後敵抜打) “ชักแล้วตี ศัตรูหลัง” (ในสภาพขาซ้ายนำ เอี้ยวหน้ากลับไปแบบหมุนขวา ชักดาบฟันสะพายแล่งขวาใส่ศัตรูคนหนึ่ง แล้วเอี้ยวตัวกลับไปหันหน้า ฟันสะพายแล่งขวาใส่ศัตรูอีกคนหนึ่ง)
ผมเองเนื่องจากพรรษายังอ่อน (โชดัง) แน่นอนไม่เคยถูกสอนท่านี้ (และจริงๆ ท่านี้ต้องเป็นโรงฝึกสายที่สืบจากอาจารย์โคโน่ ซึ่งเป็นสายสมาพันธ์อิไอโดฯ แต่ผมเองเคยสังกัดโรงฝึกสายสมาพันธ์เคนโด้ฯ แผนกอิไอ ดังนั้นตามปกติก็คงไม่มีทางได้เรียน) แต่พื้นฐานท่ายืนนั้นต้องมีอยู่แล้ว (จากที่ต้องเรียนท่ายืนใน “เซย์เทย์อิไอ” เพื่อสอบขึ้นโชดัง) ก็เลยแกะท่าได้ไม่ยาก และสำหรับตัวเองรู้สึกว่าเป็นท่าที่ฝึกง่าย (เดี๋ยวนี้การนั่งฝึกสำหรับผมนี่ก็ ลำบากอยู่นะ) แค่จับจังหวะก้าว จังหวะชักดาบกับมูฟเมนต์การเคลื่อนไหวของลำตัวให้ดีก็เป็นอันว่าพอใช้ได้ ฉะนั้นวันไหนที่ไปซ้อม BJJ เสร็จ กลับบ้านอาบน้ำแล้ว ถ้าอารมณ์มันได้ก็จะฝึกกระบวนท่าชุดนี้แหละครับ สบายๆ ไม่ต้องคิดเยอะ
อ้อ ด้วยความอยู่ไม่สุขของผม ก็ทำให้ดันไปเจอข้อเขียนอันนึงเกี่ยวกับมูฟเมนต์ของกระบวนท่านี้ ที่อ่านแล้วก็ นะ เอิ่ม ไม่รู้จะว่าไงดี ซึ่งต้นฉบับเขาเขียนไว้ในนี้ แต่ผมจะขอแปลสรุปแล้วกันนะครับ
ผู้เขียนบอกว่าตัวเองได้เรียนกระบวนท่าชุดนี้กับอาจารย์ฟุคุอิ โทราโอะ (福井虎雄) เจ้าสำนักฯ รุ่นที่ 21
อาจารย์ฟุคุอิ โทราโอะ (ที่มา pinterest)
ซึ่งอาจารย์ฟุคุอิ โทราโอะ ก็สอนว่า..
จุนโต โซโนะอิจิ ก้าวซ้าย (เท้าซ้ายเปลี่ยนจากอยู่หลังเป็นอยู่หน้า) ฟันลงตรงๆ แล้วสะบัดเลือดแบบวาดดาบเป็นวงใหญ่ (โอจิบุรุอิ 大血振るい)
จุนโต โซโนะนิ สืบเท้า (เท้าขวาอยู่หน้า) ฟันลงตรงๆ แล้วสะบัดเลือดแบบไปทางข้าง (โยโกจิบุรุอิ 横血振るい)
ซึ่งก็เหมือนกับที่อาจารย์โคโน่ ได้แสดงเอาไว้ในภาพยนตร์ขาวดำ (8 มม.) ซึ่งถ่ายทำเมื่อปีโชวะที่ 44 (พ.ศ. 2512)
ปัญหาคือ รายละเอียดตรงนี้ กลับไม่ตรงกับในหนังสือ “ไดนิปปอนอิไอโดซุฟุ” (大日本居合道図譜 หนังสือภาพประกอบ อิไอโดมหาญี่ปุ่น) ที่ตีพิมพ์ครั้งแรกในปีโชวะที่ 18 (พ.ศ. 2486) เพราะในหนังสือดังกล่าว “จุนโต” มีท่าเดียวครับ (ไม่มีท่า ๑ ท่า ๒) คือ สืบเท้า ฟันลงตรงๆ แล้วสะบัดเลือดแบบวาดดาบเป็นวงใหญ่ (โอจิบุรุอิ 大血振るい)
น่าสงสัยว่า กระบวนท่าถูกแปลงไปในภายหลังหรืออย่างไร?
แต่แปลกว่า หนังสือเล่มดังกล่าว มีการแก้ไขแล้วพิมพ์ใหม่อีกครั้งในปีโชวะที่ 42 (พ.ศ. 2510) แต่ก็มิได้มีการแก้ไขในกระบวนท่า “จุนโต” แต่อย่างใด…
เรื่องจริงชวน shock ยิ่งกว่าการแก้ไขท่า ก็คือ…
อาจารย์แสดงกระบวนท่า “ผิด” ครับ 55555
ที่กล้าพูดว่าผิด เพราะว่ากันว่าในงานฉายภาพยนตร์ดังกล่าว อาจารย์ท่านหนึ่ง เกิดสังเกตข้อที่ “ผิดแปลก” ไปได้ เลยถามอาจารย์โคโน่ว่า
“อาจารย์ครับ อาจารย์จงใจแปลงเป็นท่าที่หนึ่งกับท่าที่สองเหรอครับ?”
“เปล่า ผมทำท่าผิดน่ะ ในหนังสือ “ซุฟุ” น่ะ ถูกต้องแล้ว แต่ทุกคนก็รู้กันอยู่แล้วนี่ ก็เลยไม่ได้ถ่ายซ่อม” พูดเสร็จอาจารย์โคโน่ก็หัวเราะก๊ากๆ ซะงั้น
อ้าว อ้าว อ้าว
ที่ไม่ถ่ายซ่อม น่ากลัวว่าเป็นเพราะต้อง “เซฟเวลา” เลยไม่มีเวลาจะมาถ่ายใหม่อีกรอบ (น่าจะเซฟฟิล์มด้วย)
ถ้าถามความเห็นส่วนตัวผม ผมก็คิดว่า เป็นไปได้ว่าจะ “ผิด” ครับ
เพราะว่า ถ้าดูจากกระบวนท่าโบราณอันแรกสุด “มาเอะ” (前 หน้า) การที่จะสะบัดเลือดแบบวาดดาบเป็นวงใหญ่ (โอจิบุรุอิ 大血振るい) นั้น ท่าเริ่มคือขาขวาอยู่หน้า (ขาขวาเป็นขาหน้า) คือ แล้วพอตอนวาดดาบเป็นวง จะชักขาซ้ายมาข้างเท้าขวา แล้วค่อยชักขาขวาไปข้างหลังแล้วจึงเก็บดาบ กลายเป็นว่าท่า จุนโต โซโนะอิจิ ตำแหน่งขาจะกลับด้านไปซะงั้น (เริ่มมาขาซ้ายอยู่หน้า)…
เรื่องนี้สอนให้รู้ว่า สี่ตีนยังรู้พลาด นักปราชญ์ยังรู้พลั้งครับ
เอา “ไดนิปปอนบัตโตโฮ” ที่สาธิตโดยอาจารย์โคโน่ไปชมกันครับ (นาทีที่ 7:24)
ที่สำคัญคือ ในหนังสือกระบวนท่าดาบอิไอที่แต่งโดยอาจารย์ฟุกุอิ โทราโอะ ซึ่งตีพิมพ์ในปีโชวะที่ 58 (พ.ศ.2526) คำบรรยายกระบวนท่าที่ว่ามาข้างต้น ก็ตรงกับกระบวนท่าที่ “ผิด” ซะงั้น
ตกลงนี่แปลว่า “ผิด” กลายเป็น “ถูก” ไปแล้วหรือนี่?
งั้นวันหลังผมทำ “จุนโต” แค่ท่าเดียวแบบที่ “ถูกต้อง” พอแระ 555
เกร็ดที่น่าสนใจอีกเรื่องคือ ในบางแหล่ง ไม่รู้ว่า เพราะไม่อยากพูดถึงคำว่า “ไดนิปปอน” (มหา (จักรวรรดิ) ญี่ปุ่น) หรืออย่างไร (เพราะคำว่า “จักรวรรดิญี่ปุ่น” นั้น มันมีนัยยะไปถึงประวัติศาสตร์ที่ “ไม่น่าพูดถึง” นัก) จึงเรียกชื่อชุดกระบวนท่าชุดนี้เสียใหม่ว่า “เอชินริวบัตโตโฮ” (英信流抜刀法) หรือบางทีก็เรียกสั้นๆ ว่า บัตโตโฮ (抜刀法) เฉยๆ (ในบริบทที่รู้ว่าเป็นวิชาของสำนักมุโซจิกิเด็นเอชินริว) ไปเสียอย่างนั้น
อ้อ อีกเรื่องหนึ่ง “ดาบสี่ทิศ ๒” นั้น เป็นท่าที่อาจารย์ฟุกุอิ โทราโอะ เพิ่มไปทีหลังนะครับ แต่เดิมนั้นไม่มี
ขอเอา “ไดนิปปอนบัตโตโฮ” ที่สาธิตโดยอาจารย์ฟุกุอิ โทราโอะ มาให้ดูด้วยครับ
ฉะนั้น ผมก็เลยฝึกกระบวนท่าชุดนี้ โดยถือว่ามีเพียง 9 กระบวนท่าเท่านั้น
ถ้าจะถามผมว่า ในชุดนี้ ท่าไหนที่ผมชอบมูฟเมนต์มากที่สุด บอกเลยว่า คือ กระบวนท่า เซ็นเทคิ เกียคุโต (前敵逆刀) “ดาบย้อน ศัตรูหน้า” ครับ
อันนี้ทดลองถ่ายไว้เดือนสิงหาคมครับ (ตอนนั้นยังไม่โดนน้ำท่วม เลยชอบออกมาซ้อมนอกบ้าน)
และนี่คือที่ถ่ายสาธิต 9 กระบวนท่า ล่าสุดเมื่อไม่นานมานี้เอง (หลังน้ำท่วมเชียงใหม่ บรรยากาศแย่ จากขี้โคลนกลายเป็นขี้ฝุ่น เลยซ้อมในบ้าน) อะไรที่ยังบกพร่องก็ต้องขัดต้องปรับกันไป (โดยเฉพาะการชักดาบในบางท่าที่ยังไม่สมูท ถ้าสมูทจริงๆ ต้องไม่มีเสียงฝักดาบ) )ถ่ายด้วยมือถือ ถ้าดูด้วยมือถือ ปรับความสว่างของเครื่องเอาเองนะครับ (ฮา)
ครับ วันนี้ก็สาระ + บันเทิงเบาๆ กันไปนะครับ สัปดาห์หน้าจะเขียนเรื่องอะไรยังไม่รู้เลย 555 พบกันใหม่นะครับสวัสดีครับ
เรื่องแนะนำ :
– ตามหาวิชาดาบอิไอ (5) ประวัติและพัฒนาการของวิชาดาบอิไอสำนัก “มุโซจิกิเด็นเอชินริว”
– ตามหาวิชาดาบอิไอ (4) เมื่อผมต้องสอบเลื่อนสาย
– ตามหาวิชาดาบอิไอ (3) วิชาต่อสู้ของญี่ปุ่นที่คนไทยไม่ (น่าจะ) รู้จัก
– ตามหาวิชาดาบอิไอ (2) พื้นฐานของวิชาดาบอิไอ
– ตามหาวิชาดาบอิไอ (1) บูโดคังอำเภอซุยตะ
#ตามหาวิชาดาบอิไอ (6) “ไดนิปปอนบัตโตโฮ” วิชาดาบอิไอสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2!!
