“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 1 กำเนิดฟูจิวาระ จากเสนาบดีสู่เสาหลักราชสำนัก
ถ้าใครคุ้นเคยกับเรื่องราวซามุไรหรือโรนิน อาจจะนึกว่าญี่ปุ่นมีแต่เรื่องฟันดาบห้ำหั่นกันตลอดเวลา แต่ความจริงแล้วก่อนที่เหล่าซามุไรจะครองเวที ยังมีอีกยุคที่ขุนนางแต่งชุดสวยงาม คอยนั่งโต๊ะเขียนกวีบ้าง เล่นพิณบ้าง และแน่นอนว่าคอยดึงเชือกการเมืองอยู่เบื้องหลัง พระเอกของเราวันนี้ก็คือตระกูลที่ชื่อว่า ฟูจิวาระ (Fujiwara, 藤原) ตระกูลที่ไม่เคยต้องชักดาบเอง แต่กลับปกครองญี่ปุ่นได้ยาวนานกว่าตระกูลนักรบใดๆ เสียอีก
จุดเริ่มต้นของเรื่องนี้อยู่ในศตวรรษที่ 7 ชายหนุ่มคนหนึ่งชื่อ นากาโทมิ โนะ คะมาตาริ (Nakatomi no Kamatari, 中臣鎌足) เขาไม่ใช่ซามุไร ไม่ใช่โชกุน และไม่ได้มีแคว้นใหญ่โตอะไรให้ปกครอง หน้าที่ของตระกูลนากาโทมิ (Nakatomi, 中臣氏) คือการทำพิธีกรรมในราชสำนัก ฟังดูเหมือนจะเป็นตำแหน่งเรียบง่าย แต่คะมาตาริกลับไม่ได้หยุดอยู่แค่จุดนั้น เขามีสมอง มีความทะเยอทะยาน และที่สำคัญคือมีเพื่อนสนิทคนหนึ่งที่บังเอิญ “เป็นเจ้าชาย” ซะด้วย
เพื่อนคนนั้นก็คือ เจ้าชายกลาง (Naka no Ōe no Ōji, 中大兄皇子) ซึ่งต่อมาจะกลายเป็นจักรพรรดิเทนจิ (Emperor Tenji, 天智天皇) เรื่องนี้ทำให้นึกถึงคำพูดสมัยใหม่ที่ว่า “เลือกเพื่อนให้ถูก ชีวิตจะดีเอง” ดูเหมือนจะใช้ได้แม้กระทั่งเมื่อพันกว่าปีก่อน
ทีนี้ในยุคนั้น ใครที่ครองอำนาจจริงๆ ไม่ใช่จักรพรรดิ แต่เป็นตระกูลโซกะ (Soga, 蘇我氏) พวกเขามีอำนาจล้นฟ้า คุมทุกอย่างตั้งแต่พิธีในราชสำนักไปจนถึงการแต่งตั้งจักรพรรดิ เรียกได้ว่าใครขัดใจก็โดนกลืนหายไปทั้งตระกูล เจ้าชายกลางกับคะมาตาริเลยคิดว่า “แบบนี้มันเกินไปแล้ว” จึงวางแผนโค่นตระกูลโซกะ
เรื่องนี้ถูกเล่าขานกันว่ามีฉากเด็ดอยู่กลางราชสำนัก วันนั้น โซกะ โนะ อิรุคะ (Soga no Iruka, 蘇我入鹿) หนึ่งในผู้นำตระกูล กำลังเข้าประชุมอย่างสบายใจ อยู่ๆ ก็ถูกลอบสังหารต่อหน้าจักรพรรดิ เล่นเอาทุกคนช็อกกันทั้งวัง หลังจากนั้นอำนาจของตระกูลโซกะก็พังทลายลงทันที และนี่เองคือจุดเริ่มต้นของสิ่งที่เรียกว่า การปฏิรูปไทกะ (Taika no Kaishin, 大化の改新)
ผลจากการปฏิรูปนี้ ญี่ปุ่นหันไปใช้ระบบราชการแบบจีน ยกเลิกการถือครองที่ดินโดยตระกูลใหญ่ๆ แล้วประกาศว่าที่ดินและประชากรทั้งหมดเป็นของจักรพรรดิ แถมยังจัดตั้งระบบการสอบและการแต่งตั้งตำแหน่งขุนนางขึ้นมาใหม่ นับว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ชนิดที่ว่าถ้ามีเฟซบุ๊กในยุคนั้น คงต้องขึ้นสถานะว่า “ประเทศกำลังปรับปรุงระบบครั้งใหญ่ โปรดอดใจรอสักครู่”
หลังจากจักรพรรดิเทนจิขึ้นครองราชย์ พระองค์ก็ทรงตอบแทนคะมาตาริที่ทุ่มเทแรงกายแรงใจด้วยการพระราชทานนามสกุลใหม่ให้ว่า ฟูจิวาระ (Fujiwara, 藤原) ซึ่งหมายถึง “ทุ่งวิสทีเรีย” (ชื่อออกจะโรแมนติกนิดๆ) การได้รับนามสกุลใหม่ในยุคนั้นไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะมันเท่ากับว่ามีการก่อตั้งตระกูลใหม่ขึ้นมาพร้อมกับเกียรติยศและสิทธิพิเศษต่างๆ
คะมาตาริอาจจะจากโลกนี้ไปในปี ค.ศ. 669 แต่เรื่องราวของตระกูลที่เขาสร้างไม่ได้จบลงตรงนั้น ลูกชายของเขา ฟูจิวาระ โนะ ฟุฮิโตะ (Fujiwara no Fuhito, 藤原不比等) เข้ามาสานต่อ และทำให้ตระกูลนี้ยิ่งใหญ่กว่าเดิม ฟุฮิโตะมีวิธีการที่เรียบง่ายแต่ทรงพลัง เขาส่งลูกสาวไปแต่งงานกับจักรพรรดิ และเมื่อลูกสาวกลายเป็นพระมเหสี ก็ย่อมหมายความว่าพระโอรสที่เกิดมาจะมีสายเลือดฟูจิวาระอยู่ด้วย
พอจักรพรรดิพระองค์ใหม่ขึ้นครองราชย์ ญาติฝั่งแม่ซึ่งก็คือฟูจิวาระก็จะก้าวขึ้นมาเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ทันที วิธีนี้ไม่ต้องเสี่ยงออกรบ ไม่ต้องตั้งตัวเป็นกบฏ แต่สามารถควบคุมทิศทางการเมืองได้อย่างแนบเนียน เรียกได้ว่าเป็น “การปกครองในเงา” ที่ชาญฉลาดสุดๆ
นี่จึงเป็นรากฐานที่ทำให้ตระกูลฟูจิวาระจะก้าวขึ้นมาเป็นผู้เล่นสำคัญในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นต่อไปอีกหลายร้อยปี และเรื่องราวยังไม่จบง่ายๆ เพราะในตอนหน้า เราจะไปดู “ยุคทองแห่งเฮอัน” ที่ฟูจิวาระไม่เพียงครองอำนาจการเมือง แต่ยังเป็นผู้อุปถัมภ์ศิลปะ วรรณคดี และความงามหรูหราที่ทำให้ญี่ปุ่นสมัยนั้นเปล่งประกายราวกับอยู่ในความฝัน
เกร็ดท้ายเรื่อง
มีเรื่องเล่าว่า ฟูจิวาระ โนะ คะมาตาริ (Fujiwara no Kamatari, 藤原鎌足) ที่จริงเป็นคนรูปร่างเล็ก ไม่ได้ดูน่าเกรงขามนัก แต่กลับฉลาดหลักแหลมและใจกล้าอย่างยิ่ง ถึงขั้นมีตำนานว่าก่อนลงมือโค่นตระกูลโซกะ เขาได้พก “รองเท้าพิเศษ” ที่ซ่อนมีดไว้ข้างในเผื่อใช้เป็นอาวุธฉุกเฉิน ฟังดูเหมือนอุปกรณ์สายลับ 007 แต่เกิดขึ้นเมื่อพันกว่าปีมาแล้ว!
เรื่องแนะนำ :
– 47 Ronin ตอนที่ 5 : ภักดีจนวาระสุดท้าย จุดจบที่กลายเป็นจุดเริ่มต้นของตำนาน
– 47 Ronin ตอนที่ 3 : แผนลับหนึ่งปี การล้างแค้นที่ไม่มีใครล่วงรู้
– 47 Ronin ตอนที่ 2 : ซามูไรไร้นาย ชีวิตหลังการล่มสลาย
– 47 Ronin ตอนที่ 1 : ศึกในปราสาทเอโดะ จุดเริ่มต้นแห่งความแค้น
– เกิดเป็นเมียซามูไร เมื่อเลือกจะตาย ย่อมต้องไม่ธรรมดา!
– 3 นักรบหญิงในตำนาน – เพราะการต่อสู้ไม่ใช่เรื่องของผู้ชายเท่านั้นนะคะคุณ!
ขอบคุณรูปภาพ :
https://www.medievalists.net/
“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 1 กำเนิดฟูจิวาระ จากเสนาบดีสู่เสาหลักราชสำนัก
