Sumitomo: 400 ปีแห่งอำนาจธุรกิจญี่ปุ่น ตอนที่ 2 การค้นพบ “ทองแดง” ที่เปลี่ยนชะตา… ยุคเหมือง Besshi Copper Mine
ถ้าตอนที่ 1 คือการวาง “หลักคิด” ของตระกูล Sumitomo
ตอนที่ 2 นี้ คือช่วงเวลาที่หลักคิดนั้นเริ่มแปรเปลี่ยนเป็น “พลังทางเศรษฐกิจ” อย่างเป็นรูปธรรม
และจุดเปลี่ยนครั้งนั้น ไม่ได้เกิดขึ้นในเมืองหลวงอย่างเกียวโต… แต่เกิดขึ้นกลางภูเขาลึกในแคว้นอิโย สถานที่ซึ่งในเวลาต่อมาจะถูกจารึกไว้ในประวัติศาสตร์อุตสาหกรรมญี่ปุ่น… เหมืองทองแดงเบชชี (別子銅山 / Besshi Copper Mine)
การค้นพบที่ไม่ธรรมดา (1691)
ปี ค.ศ. 1691 (元禄4年) คือปีที่ทุกอย่างเริ่มต้น มีการค้นพบแหล่งทองแดงคุณภาพสูงในบริเวณภูเขาเบชชี ซึ่งอยู่ในเขตที่ปัจจุบันคือจังหวัดเอฮิเมะ (Ehime)
ในช่วงเวลานั้น ญี่ปุ่นอยู่ภายใต้การปกครองของรัฐบาลโชกุนโทกุงาวะ เศรษฐกิจเริ่มนิ่งและมีเสถียรภาพมากขึ้น การค้าเริ่มขยายตัว แม้ประเทศจะอยู่ในนโยบายปิดประเทศ (鎖国) แต่ก็ยังมีการค้ากับต่างชาติผ่านนางาซากิ โดยเฉพาะกับจีนและเนเธอร์แลนด์
“ทองแดง” กลายเป็นหนึ่งในสินค้าส่งออกสำคัญของญี่ปุ่นในยุคนั้น การค้นพบแหล่งแร่ขนาดใหญ่จึงไม่ใช่แค่ข่าวดีของพื้นที่ แต่เป็น “โอกาสระดับประเทศ”
และผู้ที่ได้รับสิทธิ์เข้ามาดำเนินการ คือ ตระกูล Sumitomo
เมื่อความรู้เจอกับโอกาส
ความได้เปรียบของ Sumitomo ไม่ได้อยู่ที่การเป็นเจ้าของเหมืองเพียงอย่างเดียว แต่คือ “ความรู้ด้านการถลุงโลหะ” ที่สั่งสมมาตั้งแต่รุ่นก่อน
เทคโนโลยีที่เรียกว่า 南蛮吹き (Nanban-buki) ซึ่งพัฒนาโดย Riemon Soga ช่วยให้สามารถแยกเงินออกจากทองแดงได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงกว่าวิธีดั้งเดิม
ในยุคที่เทคโนโลยียังไม่ถูกเผยแพร่กว้างขวาง ใครมีเทคนิคที่ดีกว่า คนนั้นมีอำนาจเหนือกว่า Sumitomo จึงไม่ได้เป็นแค่ “ผู้ขุดแร่” แต่เป็นผู้ที่ควบคุมทั้งกระบวนการ ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ
เหมืองที่กลายเป็น “เมือง”
เมื่อการผลิตเริ่มขยายตัว สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาคือการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่โดยรอบ
Besshi ไม่ได้เป็นแค่เหมืองอีกต่อไป แต่ค่อย ๆ กลายเป็น “ชุมชนอุตสาหกรรม” ขนาดใหญ่
- มีแรงงานจำนวนมากจากหลายพื้นที่เข้ามาทำงาน
- มีการสร้างถนนและเส้นทางขนส่งจากภูเขาลงสู่ชายฝั่ง
- มีคลังสินค้าและระบบโลจิสติกส์รองรับการค้า
ในบริบทของยุคเอโดะ นี่คือภาพของ “ระบบอุตสาหกรรม” ที่เกิดขึ้นก่อนคำว่า industrialization จะถูกใช้เสียอีก
ทองแดงจาก Besshi ถูกลำเลียงไปยังนางาซากิ และส่งออกต่อไปยังต่างประเทศ กลายเป็นหนึ่งในแหล่งรายได้สำคัญของประเทศญี่ปุ่น
ความรุ่งเรืองที่มีต้นทุน
อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จไม่ได้เกิดขึ้นโดยไร้ผลกระทบ
การทำเหมืองในยุคนั้นต้องใช้ไม้จำนวนมหาศาลเป็นเชื้อเพลิง นำไปสู่การตัดไม้ทำลายป่าในวงกว้าง
นอกจากนี้ กระบวนการถลุงแร่ยังสร้างมลพิษต่อดินและน้ำ ส่งผลกระทบต่อพื้นที่เกษตรกรรมและชุมชนโดยรอบ
ปัญหาเหล่านี้ไม่ได้ถูกแก้ไขในทันที แต่เมื่อเวลาผ่านไป Sumitomo เริ่มตระหนักถึงผลกระทบ และพยายามปรับปรุงวิธีการดำเนินงาน
ในมุมหนึ่ง นี่ถือเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิด “การจัดการสิ่งแวดล้อม” ในภาคอุตสาหกรรมของญี่ปุ่น
วินัยแบบ Sumitomo ในธุรกิจขนาดใหญ่
แม้จะถือครองทรัพยากรที่มีมูลค่าสูง Sumitomo ไม่ได้ดำเนินธุรกิจแบบเสี่ยงโชคหรือเก็งกำไร หลักจาก Monjuin Shiigaki ยังคงถูกนำมาใช้จริงในระดับปฏิบัติ
- ไม่ขยายธุรกิจเกินศักยภาพ
- ให้ความสำคัญกับความน่าเชื่อถือ
- มองระยะยาวมากกว่าผลกำไรระยะสั้น
แนวคิดนี้ทำให้ Sumitomo สามารถรักษาเสถียรภาพของธุรกิจได้ แม้จะอยู่ในอุตสาหกรรมที่มีความผันผวนสูง
เมื่อทองแดงกลายเป็นฐานอำนาจ
สิ่งที่เกิดขึ้นจาก Besshi ไม่ใช่แค่ “รายได้” แต่คือ “การสะสมทุนและประสบการณ์”
ตลอดช่วงศตวรรษที่ 18 เหมืองแห่งนี้สร้างกระแสเงินสดจำนวนมหาศาลให้กับ Sumitomo
เงินทุนเหล่านี้ถูกนำไปต่อยอด ทั้งในด้านการค้า การเงิน และการขยายเครือข่ายธุรกิจ
พูดให้ชัดก็คือ Besshi คือจุดที่ทำให้ Sumitomo เปลี่ยนสถานะจาก “พ่อค้า” ไปสู่ “ผู้เล่นระดับโครงสร้างเศรษฐกิจ”
และที่สำคัญ ฐานนี้ไม่ได้เกิดขึ้นชั่วคราว แต่ดำรงอยู่ยาวนานกว่า 280 ปี จนกระทั่งเหมืองปิดตัวในปี 1973
ทางผ่านสู่ยุคใหม่ของญี่ปุ่น
เมื่อเข้าสู่ศตวรรษที่ 19 ญี่ปุ่นเริ่มเผชิญแรงกดดันจากตะวันตก และในที่สุดก็นำไปสู่การเปิดประเทศและการปฏิรูปครั้งใหญ่ในยุคเมจิ
สำหรับหลายธุรกิจ การเปลี่ยนแปลงนี้คือ “วิกฤต” แต่สำหรับ Sumitomo ที่มีทั้งทุน เทคโนโลยี และระบบบริหารที่แข็งแรง
นี่คือ “โอกาส”
ในตอนถัดไป เราจะได้เห็นว่า กลุ่มธุรกิจที่เติบโตจากเหมืองในภูเขา จะปรับตัวเข้าสู่โลกสมัยใหม่อย่างไร และก้าวไปสู่การเป็นหนึ่งใน Zaibatsu ของญี่ปุ่นได้อย่างไร
เกร็ดน่ารู้ท้ายตอน
- เหมือง Besshi Copper Mine (別子銅山) เปิดดำเนินการตั้งแต่ปี 1691 จนถึงปี 1973 รวมระยะเวลากว่า 280 ปี
- ในช่วงรุ่งเรือง Besshi เป็นหนึ่งในแหล่งผลิตทองแดงที่สำคัญของโลก
- เทคโนโลยี Nanban-buki มีบทบาทสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการถลุงแร่
- ปัจจุบันพื้นที่บางส่วนของเหมืองถูกพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ในจังหวัดเอฮิเมะ
เรื่องแนะนำ :
– Sumitomo: 400 ปีแห่งอำนาจธุรกิจญี่ปุ่น ตอนที่ 1 จุดกำเนิดจากร้านหนังสือสู่รากฐานพ่อค้า
– Mitsui Group ตอนที่ 8 เรื่องเล่าของทุนญี่ปุ่น จากพ่อค้าเอโดะสู่เศรษฐกิจโลก
– Mitsui Group ตอนที่ 7 เรื่องเล่าของทุนญี่ปุ่น จากพ่อค้าเอโดะสู่เศรษฐกิจโลก
– Mitsui Group ตอนที่ 6 เรื่องเล่าของทุนญี่ปุ่น จากพ่อค้าเอโดะสู่เศรษฐกิจโลก
– Mitsui Group ตอนที่ 5 เรื่องเล่าของทุนญี่ปุ่น จากพ่อค้าเอโดะสู่เศรษฐกิจโลก
– Mitsui Group ตอนที่ 4 เรื่องเล่าของทุนญี่ปุ่น จากพ่อค้าเอโดะสู่เศรษฐกิจโลก
ขอบคุณข้อมูลและรูปภาพ :
https://shikoku-tourism.com/en/see-and-do/11817
– Sumitomo Group Public Affairs Committee. The History of Sumitomo
– Sumitomo Metal Mining Co., Ltd. – Company History
– Ehime Prefecture. Besshi Copper Mine Overview
Sumitomo: 400 ปีแห่งอำนาจธุรกิจญี่ปุ่น ตอนที่ 2 การค้นพบ “ทองแดง” ที่เปลี่ยนชะตา
