“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 4 วรรณคดี ศิลปะ และความหรูหราแห่งราชสำนักเฮอัน
ถ้าตอนก่อนเราเห็นฟูจิวาระในบทบาทนักการเมืองผู้ยึดเก้าอี้ผู้สำเร็จราชการ ตอนนี้อยากให้ลองเปลี่ยนภาพในหัวมาเป็นขุนนางใส่ชุดกิโมโนชั้นนอกยาวลากพื้น เดินช้าๆ อยู่ในวังที่ตกแต่งด้วยสวนหิน บ่อปลาคาร์ป และเสียงพิณที่ดังคลอเบาๆ ใช่แล้วครับ นี่คือบรรยากาศราชสำนักเฮอัน (Heian, 平安時代) ที่หลายคนมองว่าเป็น “ยุคทองแห่งวัฒนธรรมญี่ปุ่น”
และใครล่ะที่อยู่เบื้องหลังความหรูหราทั้งหมด? ก็ไม่พ้นตระกูลฟูจิวาระนี่เอง เพราะในขณะที่พวกเขาคุมการเมืองอย่างแนบเนียน ฟูจิวาระก็ยังใจดีทุ่มเงิน ทุ่มแรง สนับสนุนงานศิลป์และวรรณกรรม ทำให้ราชสำนักกลายเป็นศูนย์รวมศิลปะที่โลกตะวันออกยังพูดถึงมาจนปัจจุบัน
หนึ่งในผลงานที่เกิดขึ้นในราชสำนักฟูจิวาระก็คือ เกนจิ โมโนกาตาริ (Genji Monogatari, 源氏物語) ผลงานของ มุระซากิ ชิคิบุ (Murasaki Shikibu, 紫式部) ที่ถูกยกย่องว่าเป็น “นวนิยายเล่มแรกของโลก” เรื่องนี้เล่าชีวิตรักและการเมืองในวังที่เต็มไปด้วยความโรแมนติกปนดราม่า ฟังๆ ไปก็เหมือนซีรีส์ย้อนยุค Netflix ฉบับศตวรรษที่ 11 เลยทีเดียว
นอกจากมุระซากิแล้ว ก็ยังมี เซอิ โชนะงง (Sei Shōnagon, 清少納言) ผู้เขียน บันทึกหมอน (Makura no Sōshi, 枕草子) ซึ่งเป็นบันทึกความคิดและเกร็ดชีวิตประจำวันในวัง เช่น “สิ่งที่น่ารัก” หรือ “สิ่งที่น่ารำคาญ” ที่อ่านแล้วก็เหมือนบล็อกส่วนตัวของขุนนางสาวในสมัยนั้น
บรรยากาศราชสำนักเฮอันไม่ได้มีแค่วรรณคดีเท่านั้น แต่ยังเต็มไปด้วยความหรูหราฟุ้งเฟ้อ ขุนนางแข่งขันกันแต่งตัวด้วยผ้าไหมหลายชั้นจนแทบเดินไม่ได้ แข่งกันประดิษฐ์กลอนสั้น วากะ (Waka, 和歌) และการเลือกสีชุดแต่ละวันยังต้องอ้างอิงตำราฤดูกาล ใครใส่สีไม่เข้ากับฤดูอาจถูกมองว่าบกพร่องทางรสนิยมเลยทีเดียว
ส่วนพิธีกรรมในวังก็ไม่ใช่เล่นๆ มีทั้งการจัดงานเลี้ยงดื่มสาเก ฟังดนตรี เล่นเกมขีดกลอนสด และที่ขาดไม่ได้คือการชมดอกไม้ เช่น ฮานามิ (Hanami, 花見) ที่ปัจจุบันยังสืบต่อมาจนทุกวันนี้
แน่นอนว่าเบื้องหลังทั้งหมดนี้คือเงินและอำนาจที่ฟูจิวาระจัดสรรให้ เมื่อการเมืองมั่นคงแล้ว พวกเขาก็สามารถหันมาแต่งเติมวัฒนธรรมให้เบ่งบาน ผลที่ตามมาคือยุคเฮอันกลายเป็นยุคที่ญี่ปุ่นเริ่มสร้างเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของตนเอง แตกต่างจากการเลียนแบบจีนในสมัยก่อน
เกร็ดท้ายเรื่อง
ว่ากันว่าขุนนางฟูจิวาระบางคนถึงกับใช้เวลาทั้งวันไปกับการเขียนจดหมายรัก โดยไม่ใช่แค่เขียนอย่างเดียว แต่ต้องเลือกกระดาษสวยๆ โปรยน้ำหอมอ่อนๆ แล้วพับเป็นรูปแบบพิเศษ ถ้าใครได้รับจดหมายที่หอมฟุ้งและพับงดงามก็จะยิ้มไม่หุบ แต่ถ้าได้จดหมายที่กระดาษยับหมึกเลอะ ก็อาจจะถือว่าเป็นการ “ตบหน้าเชิงวัฒนธรรม” เลยทีเดียว
ตอนหน้า เราจะเริ่มเห็นแล้วครับว่า ความหรูหราฟุ้งเฟ้อและการเมืองที่ผูกขาดอยู่กับฟูจิวาระ จะค่อยๆ กลายเป็นรอยร้าว เปิดทางให้เหล่าซามุไรเริ่มก้าวเข้ามามีบทบาทในเวทีญี่ปุ่นมากขึ้นเรื่อยๆ
เรื่องแนะนำ :
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 3 อำนาจในเงามืด บทบาทผู้สำเร็จราชการ
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 2 ราชสำนักในกำมือ ฟูจิวาระยุคทองแห่งเฮอัน
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 1 กำเนิดฟูจิวาระ จากเสนาบดีสู่เสาหลักราชสำนัก
– 47 Ronin ตอนที่ 5 : ภักดีจนวาระสุดท้าย จุดจบที่กลายเป็นจุดเริ่มต้นของตำนาน
– 47 Ronin ตอนที่ 3 : แผนลับหนึ่งปี การล้างแค้นที่ไม่มีใครล่วงรู้
– 47 Ronin ตอนที่ 2 : ซามูไรไร้นาย ชีวิตหลังการล่มสลาย
ขอบคุณรูปภาพ :
https://www.kobo.com/tw/zh/ebook/genji-monogatari-5?
“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 4 วรรณคดี ศิลปะ และความหรูหราแห่งราชสำนักเฮอัน #fujiwara
