“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 3 อำนาจในเงามืด บทบาทผู้สำเร็จราชการ
ถ้าพูดถึงยุคเฮอัน (Heian, 平安時代) แล้วจะไม่พูดถึงตำแหน่งสุดคลาสสิกของตระกูลฟูจิวาระก็คงไม่ได้ ตำแหน่งนี้เองที่ทำให้พวกเขากลายเป็น “จักรพรรดิในเงา” นั่นก็คือ ผู้สำเร็จราชการ
ในราชสำนักญี่ปุ่นยุคนั้น มีอยู่สองตำแหน่งที่สำคัญมากๆ คือ เซ็สโช (Sesshō, 摂政) กับ คัมปาคุ (Kampaku, 関白)
เซ็สโช = ผู้สำเร็จราชการแทนจักรพรรดิที่ยังทรงพระเยาว์
คัมปาคุ = ผู้สำเร็จราชการแทนจักรพรรดิที่โตแล้ว แต่ไม่อยากเหนื่อยกับงานบริหาร
ฟังดูเหมือนเลขาฯ หรือ “ที่ปรึกษาพิเศษ” แต่ในความจริงนี่คือคนที่ตัดสินใจแทนจักรพรรดิแทบทุกเรื่อง ตั้งแต่การเก็บภาษี ไปจนถึงใครจะได้ตำแหน่งขุนนาง ใครจะได้เป็นพระชายาขององค์รัชทายาท ฯลฯ เรียกง่ายๆ ว่า ใครกุมตำแหน่งนี้ได้ ก็เหมือนได้ remote control ของจักรพรรดิไปครอง
หนึ่งในผู้ที่ใช้ระบบนี้ได้อย่างเหนือชั้นที่สุดก็คือ ฟูจิวาระ โนะ โยชิฟุสะ (Fujiwara no Yoshifusa, 藤原良房) เขาคือคนแรกที่ได้เป็นเซ็สโชโดยไม่ใช่เชื้อพระวงศ์โดยตรง โยชิฟุสะส่งลูกสาวไปแต่งกับจักรพรรดิ มอนโตคุ (Emperor Montoku, 文徳天皇) และเมื่อจักรพรรดิองค์ใหม่ยังทรงพระเยาว์ เขาก็ก้าวขึ้นมาเป็นผู้สำเร็จราชการในทันที
Fujiwara no Yoshifusa
จากนั้น หลานชายของโยชิฟุสะก็คือ ฟูจิวาระ โนะ มะโต้ะสึเนะ (Fujiwara no Mototsune, 藤原基経) ก็ก้าวต่อไปอีกขั้น ด้วยการเป็นคนแรกที่ได้รับตำแหน่ง คัมปาคุ จึงกลายเป็นระบบ “แพ็กคู่” ที่ตระกูลฟูจิวาระจะสลับกันถือทั้งเซ็สโชและคัมปาคุเหมือนส่งไม้ต่อในสนามวิ่งผลัด
ว่ากันว่าพอถึงยุคของ ฟูจิวาระ โนะ มิจินางะ (Fujiwara no Michinaga, 藤原道長) ระบบนี้ก็แข็งแรงจนแทบจะไม่มีใครโค่นได้ มิจินางะส่งลูกสาวไปเป็นพระมเหสีจักรพรรดิถึงสี่พระองค์รวด เรียกว่าถ้าเปิดผังเครือญาติของราชวงศ์ในยุคนั้น กว่าครึ่งจะมีชื่อฟูจิวาระแปะอยู่
ในบันทึกยังเล่าด้วยว่า มิจินางะถึงกับพูดออกมาว่า
“อำนาจของข้าดุจดวงจันทร์เพ็ญบนท้องฟ้า ไม่มีเมฆใดมาบังได้”
ถ้าเปรียบกับยุคนี้ก็คงเหมือนโพสต์เฟซบุ๊กอวดความปังของตัวเองนั่นแหละ และก็ไม่เกินจริงเลย เพราะเขาคือคนที่กำหนดแทบทุกอย่างในราชสำนัก
แต่การเป็นผู้สำเร็จราชการก็ไม่ได้มีแต่การออกคำสั่งนะ ยังต้องเล่นเกมการเมืองตลอดเวลา ใครได้เป็นเซ็สโชหรือคัมปาคุ ก็ต้องคอยสร้างเครือข่ายในราชสำนัก แถมยังต้องเอาใจตระกูลอื่นๆ ที่หวังจะแทรกเข้ามามีอำนาจอีกต่างหาก
พูดให้เห็นภาพง่ายๆ ฟูจิวาระเหมือนคนที่นั่งเก้าอี้หัวโต๊ะตลอดเวลา ไม่ว่าจักรพรรดิองค์ใหม่จะเป็นใคร เขาก็ยังเป็น “น้าฝั่งแม่” อยู่ดี และตราบใดที่จักรพรรดิยังมีพระมารดาเป็นเชื้อสายฟูจิวาระ อำนาจของพวกเขาก็ยังมั่นคงต่อไป
ตรงนี้เองที่ทำให้ฟูจิวาระไม่จำเป็นต้องมีทัพ ไม่ต้องสู้รบ แค่เล่นเกมการแต่งงานกับตำแหน่งผู้สำเร็จราชการก็สามารถครองประเทศได้เป็นร้อยๆ ปี เป็นการปกครองแบบ “ใช้สมองมากกว่าดาบ” ที่น่าจะทำให้เหล่าซามุไรในยุคต่อมาหมั่นไส้ไม่น้อย
เกร็ดท้ายเรื่อง
มีบันทึกเล่าว่า ครั้งหนึ่งจักรพรรดิองค์หนุ่มรูปงามทรงหลงรักหญิงสาวในราชสำนัก แต่ฟูจิวาระผู้สำเร็จราชการเห็นว่า “ไม่เหมาะสม” จึงบีบให้จักรพรรดิแต่งงานกับลูกสาวตนแทน เรื่องนี้ทำให้พระจักรพรรดิถึงกับเขียนกลอนโศกส่งถึงหญิงที่ตนรัก บอกเล่าความอัดอั้นที่ต้องแต่งงานตามคำสั่งผู้อื่น… จะว่าไปนี่อาจจะเป็นหนึ่งใน “ละครน้ำเน่า” เรื่องแรกๆ ของญี่ปุ่นเลยก็ว่าได้ เพียงแต่ตัวละครเอกดันเป็นจักรพรรดิกับลูกสาวฟูจิวาระเท่านั้นเอง
เรื่องแนะนำ :
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 2 ราชสำนักในกำมือ ฟูจิวาระยุคทองแห่งเฮอัน
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 1 กำเนิดฟูจิวาระ จากเสนาบดีสู่เสาหลักราชสำนัก
– 47 Ronin ตอนที่ 5 : ภักดีจนวาระสุดท้าย จุดจบที่กลายเป็นจุดเริ่มต้นของตำนาน
– 47 Ronin ตอนที่ 3 : แผนลับหนึ่งปี การล้างแค้นที่ไม่มีใครล่วงรู้
– 47 Ronin ตอนที่ 2 : ซามูไรไร้นาย ชีวิตหลังการล่มสลาย
– 47 Ronin ตอนที่ 1 : ศึกในปราสาทเอโดะ จุดเริ่มต้นแห่งความแค้น
ขอบคุณรูปภาพ :
https://en.wikipedia.org/wiki/Fujiwara_no_Yoshifusa
“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 3 อำนาจในเงามืด บทบาทผู้สำเร็จราชการ #fujiwara
