Ashikaga : โชกุนท่ามกลางแผ่นดินแตกแยก ตอนที่ 2 : ชายผู้หันดาบกลับ
หากตอนแรกคือภาพของตระกูล Ashikaga ในฐานะ “ซามุไรชายขอบ” ตอนที่สองนี้คือช่วงเวลาที่ตระกูลดังกล่าวก้าวเข้าสู่ศูนย์กลางของประวัติศาสตร์ ผ่านการตัดสินใจของบุรุษผู้หนึ่ง ซึ่งชื่อของเขาได้กลายเป็นจุดเปลี่ยนของญี่ปุ่นในศตวรรษที่ 14 บุรุษผู้นั้นคือ อาชิคางะ ทาคาอุจิ (足利尊氏, Ashikaga Takauji)
อาชิคางะ ทาคาอุจิ (足利尊氏, Ashikaga Takauji)
ทาคาอุจิถือกำเนิดในปี ค.ศ. 1305 ในยุคที่รัฐบาลโชกุนคามาคุระยังคงดำรงอยู่ แม้ภายนอกจะดูมั่นคง แต่ภายในกลับเต็มไปด้วยรอยร้าว เขาเติบโตขึ้นในครอบครัวนักรบที่รับใช้รัฐบาลคามาคุระโดยตรง และด้วยสายเลือดของมินาโมโตะ ทำให้ทาคาอุจิได้รับความไว้วางใจให้เข้ารับตำแหน่งสำคัญทางทหารตั้งแต่อายุยังน้อย
ในช่วงต้นชีวิตการรับราชการ ทาคาอุจิไม่ได้มีภาพลักษณ์ของ “ผู้ทรยศ” อย่างที่ปรากฏในบันทึกบางฉบับ หากแต่เป็นขุนศึกคนหนึ่งของรัฐบาลคามาคุระ ผู้ปฏิบัติหน้าที่ตามคำสั่งอย่างเคร่งครัด เขาถูกส่งไปปราบกบฏในพื้นที่ต่าง ๆ และแสดงให้เห็นถึงความสามารถในการบัญชาการกองกำลังอย่างเป็นระบบ สิ่งเหล่านี้ทำให้ชื่อของเขาเริ่มเป็นที่รู้จักในหมู่ซามุไรหัวเมือง
อย่างไรก็ตาม บริบททางการเมืองในช่วงนั้นกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว รัฐบาลคามาคุระซึ่งถูกควบคุมโดยตระกูลโฮโจ ต้องเผชิญกับแรงกดดันทั้งจากภายในและภายนอก โดยเฉพาะความไม่พอใจของซามุไรจำนวนมากที่ไม่ได้รับรางวัลตอบแทนจากสงครามต่อต้านมองโกล ในขณะเดียวกัน ราชสำนักที่เกียวโต ซึ่งถูกลดบทบาทลงมานาน ก็เริ่มแสดงความพยายามในการทวงคืนอำนาจทางการเมือง
บุคคลสำคัญในความเคลื่อนไหวของราชสำนักคือ จักรพรรดิโกะ-ไดโกะ (後醍醐天皇, Emperor Go-Daigo) พระองค์ทรงมีพระประสงค์ชัดเจนในการฟื้นฟูอำนาจของราชสำนัก และยุติการปกครองโดยรัฐบาลโชกุนคามาคุระ ความพยายามนี้นำไปสู่ความขัดแย้งโดยตรงกับรัฐบาลทหาร และในที่สุดก็กลายเป็นชนวนของการลุกขึ้นต่อต้านระบอบคามาคุระในหลายพื้นที่
ทาคาอุจิในฐานะแม่ทัพของรัฐบาลคามาคุระ ถูกส่งไปทำหน้าที่ปราบปรามฝ่ายราชสำนักในแถบคันไซ การตัดสินใจของเขาในช่วงเวลานี้คือจุดที่ประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นหันเหไปอีกทางหนึ่ง แทนที่จะปฏิบัติตามคำสั่งจนสุดทาง ทาคาอุจิกลับเลือกเปลี่ยนข้าง หันดาบเข้าหาผู้ที่ตนเคยรับใช้ และเข้าร่วมกับฝ่ายจักรพรรดิ
เหตุผลของการตัดสินใจครั้งนี้เป็นประเด็นที่นักประวัติศาสตร์ถกเถียงกันมาอย่างยาวนาน เอกสารร่วมสมัยไม่ได้ให้คำอธิบายที่ชัดเจนว่าแรงจูงใจของทาคาอุจิคืออะไร บางแนวคิดมองว่าเป็นความไม่พอใจต่อการผูกขาดอำนาจของตระกูลโฮโจ บางแนวคิดชี้ไปที่โอกาสทางการเมืองที่เปิดกว้างขึ้นหากรัฐบาลคามาคุระล่มสลาย อย่างไรก็ตาม สิ่งที่สามารถยืนยันได้คือ การตัดสินใจของทาคาอุจิไม่ได้เกิดขึ้นอย่างโดดเดี่ยว หากแต่สอดคล้องกับกระแสความไม่พอใจของซามุไรจำนวนมากในยุคนั้น
การเปลี่ยนข้างของทาคาอุจิส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อรัฐบาลคามาคุระ กองกำลังที่เคยเป็นเสาหลักของระบอบ กลับกลายเป็นผู้บ่อนทำลายจากภายใน ในปี ค.ศ. 1333 รัฐบาลคามาคุระล่มสลายลงอย่างเป็นทางการ สิ้นสุดระบอบโชกุนแรกของญี่ปุ่นที่ดำรงอยู่มากว่าหนึ่งศตวรรษ
หลังการล่มสลายของคามาคุระ ญี่ปุ่นเข้าสู่ช่วงเวลาที่เรียกว่า “การฟื้นฟูเค็มมุ” (建武の新政) ซึ่งจักรพรรดิโกะ-ไดโกะพยายามฟื้นฟูการปกครองโดยราชสำนัก ทาคาอุจิในช่วงแรกได้รับการยกย่องในฐานะผู้มีบทบาทสำคัญในการโค่นล้มรัฐบาลทหาร และได้รับตำแหน่งจากราชสำนัก อย่างไรก็ตาม ความคาดหวังของซามุไรจำนวนมากต่อระบอบใหม่กลับไม่เป็นไปตามที่หวัง ระบบการปกครองของราชสำนักไม่สามารถตอบสนองผลประโยชน์ของชนชั้นนักรบได้อย่างเพียงพอ
ความตึงเครียดระหว่างราชสำนักกับกลุ่มซามุไรจึงค่อย ๆ เพิ่มสูงขึ้น และทาคาอุจิก็เริ่มห่างเหินจากฝ่ายจักรพรรดิ ในเวลาไม่นาน เขากลายเป็นศูนย์รวมของซามุไรที่ไม่พอใจต่อการฟื้นฟูเค็มมุ การเผชิญหน้าระหว่างทาคาอุจิกับจักรพรรดิโกะ-ไดโกะในเวลาต่อมา จะนำไปสู่ความแตกแยกครั้งใหญ่ของประเทศ และเป็นจุดเริ่มต้นของรัฐบาลโชกุน Ashikaga อย่างเต็มรูปแบบ
จากขุนศึกผู้รับใช้รัฐบาลคามาคุระ สู่ผู้สนับสนุนราชสำนัก และในที่สุดกลายเป็นผู้ท้าชิงอำนาจเสียเอง เส้นทางของอาชิคางะ ทาคาอุจิ สะท้อนให้เห็นถึงความผันผวนของการเมืองญี่ปุ่นในยุคกลาง และแสดงให้เห็นว่า “การหันดาบกลับ” มิได้เป็นเพียงการทรยศ หากแต่เป็นผลลัพธ์ของโครงสร้างอำนาจที่กำลังพังทลาย
เกร็ดความรู้ท้ายบท
-
ภาพลักษณ์ของทาคาอุจิในเอกสารประวัติศาสตร์
บันทึกฝ่ายราชสำนักมักมองทาคาอุจิในแง่ลบในฐานะผู้ทรยศ ขณะที่เอกสารสายซามุไรบางฉบับมองว่าเขาเป็นผู้กอบกู้ระเบียบใหม่ สะท้อนให้เห็นว่าประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นยุคนี้มีหลายมุมมอง -
การฟื้นฟูเค็มมุในทางปฏิบัติ
แม้จะเป็นความพยายามฟื้นฟูอำนาจจักรพรรดิ แต่ระบบการบริหารที่เน้นราชสำนักกลับไม่สอดคล้องกับโครงสร้างสังคมที่ซามุไรเป็นฐานกำลังหลัก -
การเปลี่ยนข้างในสังคมซามุไร
การ “เปลี่ยนข้าง” ไม่ใช่เรื่องผิดปกติในยุคกลางของญี่ปุ่น หากสถานการณ์ทางการเมืองเปลี่ยนไป และความชอบธรรมของอำนาจเดิมถูกตั้งคำถาม
เรื่องแนะนำ :
– Ashikaga : โชกุนท่ามกลางแผ่นดินแตกแยก ตอนที่ 1 จากซามุไรชายขอบ สู่เวทีอำนาจ
– ปฐมโชกุนแห่งตะวันออก ตอนที่ 8 : มินาโมโตะในตำนานและความทรงจำของชาวญี่ปุ่น
– ปฐมโชกุนแห่งตะวันออก ตอนที่ 7 : มรดกทางการเมืองและวัฒนธรรมของมินาโมโตะ
– ปฐมโชกุนแห่งตะวันออก ตอนที่ 6 : ความเสื่อมถอยของตระกูลมินาโมโตะ – เมื่ออำนาจเปลี่ยนมือ
– ปฐมโชกุนแห่งตะวันออก ตอนที่ 4 : การก่อตั้งรัฐบาลคามาคุระบาคุฟุ – กำเนิดระบอบโชกุน
ขอบคุณรูปภาพ :
https://www.morethantokyo.com/ashikaga-takauji-villain/
#Ashikaga : โชกุนท่ามกลางแผ่นดินแตกแยก ตอนที่ 2 : ชายผู้หันดาบกลับ
