ต้อนรับเทศกาลฮาโลวีนกับความเชื่อเรื่องเปรตและสัมภเวสีของชาวญี่ปุ่น
ทีมงานของเรามีโอกาสได้รับรองนักธุรกิจจากประเทศญี่ปุ่นและพาไปที่ Silom Complex ซึ่งมีการจัดโชว์โมเดลเปรต ศาลพระภูมิ หัวหมู สัมภเวสี ต้อนรับเทศกาลฮาโลวีนที่กำลังมาถึงสร้างความฮือฮาอย่างมากให้กับคนไทย และนักท่องเที่ยวต่างชาติ
ประเทศญี่ปุ่นมีความเชื่อเรื่องเปรตและสัมภเวสีอย่างลึกซึ้งเช่นกัน โดยได้รับอิทธิพลมาจากศาสนาพุทธมหายานที่แผ่ขยายจากอินเดีย และจีนเข้าไปผสมผสานกับความเชื่อดั้งเดิม (ลัทธิชินโต) ทำให้เกิดการตีความจิตวิญญาณเหล่านี้ในรูปแบบเฉพาะตัว ดังนี้
1. ความเชื่อเรื่อง “เปรต” ในญี่ปุ่น: กะคิ (Gaki / 餓鬼)
ในภาษาญี่ปุ่น คำว่าเปรตจะถูกเรียกว่า “กะคิ” (แปลตรงตัวว่า ผีผู้หิวโหย) ซึ่งมาจากคำว่า “เปรต” ในภาษาบาลี-สันสกฤตนั่นเอง
ลักษณะและความเป็นอยู่: รูปลักษณ์ของกะคิในภาพวาดโบราณ (เช่น ม้วนภาพ Gaki Zoshi) จะคล้ายกับเปรตในความเชื่อไทย คือ มีท้องที่อ้วนโตผิดปกติ แต่มีคอและปากที่เล็กเท่ารูเข็ม ทำให้ทนทุกข์ทรมานจากความหิวโหยตลอดเวลา ไม่ว่าจะพยายามกินอะไร ของสิ่งนั้นจะกลายเป็นไฟลุกท่วม หรือกลายเป็นสิ่งสกปรก เช่น เถ้าถ่าน สุนัขเน่า หรืออุจจาระ
เหตุที่ต้องไปเกิดเป็นกะคิ: เกิดจากกรรมพันธุ์ในอดีตชาติ ที่เป็นคนตระหนี่ถี่เหนียว โลภมาก หวงแหนทรัพย์สิน และชอบเอารัดเอาเปรียบผู้อื่น
ประเภทของกะคิ: ในคัมภีร์พุทธของญี่ปุ่น มีการแบ่งงากิออกเป็นหลายประเภท เช่น บางประเภทกินได้เฉพาะเสมหะ บางประเภทกินน้ำลาย หรือบางประเภทที่พอมีบุญอยู่บ้าง (เช่น มุจิกิ-กะคิ) อาจจะพอได้รับส่วนบุญจากของเซ่นไหว้ที่มนุษย์อุทิศให้
วัฒนธรรมที่เกี่ยวข้อง: ในช่วงเทศกาลเช็งเม้งหรือโอบง (Obon) ของญี่ปุ่น จะมีพิธีกรรมที่เรียกว่า “เซกะคิ” (Segaki / 施餓鬼) แปลว่า การให้ทานแก่ผีผู้หิวโหย โดยพระสงฆ์จะทำพิธีสวดมนต์และจัดอาหารเซ่นไหว้ไว้ที่แท่นบูชาพิเศษ นอกอุโบสถ เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้แก่เปรตหรือวิญญาณที่ไม่มีญาติคอยทำบุญให้
2. ความเชื่อเรื่อง “สัมภเวสี” ในญี่ปุ่น: มุเอนโฮเกะ (Muenhotoke) และ วิญญาณเร่ร่อน
คำว่า “สัมภเวสี” ในทางพุทธศาสนาหมายถึงวิญญาณที่กำลังแสวงหาที่เกิดใหม่ หรือวิญญาณเร่ร่อนที่ยังไม่สามารถไปสู่สุคติได้ ในญี่ปุ่นมีแนวคิดที่ตรงกันอยู่ 2 รูปแบบหลักๆ คือ…
มุเอนโฮเกะ (Muenhotoke / 無縁仏): แปลตรงตัวว่า “พระพุทธรูปไร้ญาติ” หรือหมายถึง วิญญาณผู้ล่วงลับที่ไม่มี
ญาติพี่น้องหลงเหลืออยู่บนโลกเพื่อทำพิธีศพหรือกรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลให้ วิญญาณกลุ่มนี้จะไม่สามารถเดินทางไปสู่อีกภพภูมิหนึ่ง (โจโดะ – ดินแดนบริสุทธิ์) ได้อย่างราบรื่น ทำให้กลายเป็นวิญญาณเร่ร่อนคอยวนเวียนอยู่บนโลกมนุษย์
ฟูยูเร (Fuyurei / 浮遊霊): แปลว่า “วิญญาณลอยล่อง” เป็นคำที่คนญี่ปุ่นปัจจุบันใช้เรียกสัมภเวสีหรือผีเร่ร่อนทั่วไปตามสถานที่ต่างๆ วิญญาณเหล่านี้ไม่ได้มีจุดประสงค์ร้ายหรือมีความแค้นฝังลึก (ต่างจาก อนเรียว หรือผีแค้น) แต่เป็นวิญญาณที่ยังสับสน หลงทาง หรือยังไม่รู้ว่าตัวเองเสียชีวิตแล้ว จึงลอยละล่องไปตามสถานที่ที่ตนผูกพัน
เกร็ดน่ารู้เชื่อมโยงกับ Jujutsu Kaisen
ถ้าสังเกตในเรื่อง Jujutsu Kaisen คำว่า “กะคิ” (Gaki) มักจะถูกตัวละครสายดุอย่าง เรียวเมน สุคุนะ นำมาใช้เป็นคำด่า พวกตัวเอกหรือมนุษย์ธรรมดาอยู่บ่อยๆ (ในความหมายเชิงเหยียดหยามว่า ไอ้พวกเด็กเมื่อวานซืน หรือ พวกชั้นต่ำที่โหยหาพลัง) ซึ่งเป็นการดึงคำจากรากศัพท์ความเชื่อเรื่องเปรตของญี่ปุ่นมาใช้ในบทสนทนานั่นเอง
ขอบคุณภาพจาก: Silom Complex Official
เรื่องแนะนำ :
– ต้อนรับเทศกาลฮาโลวีนปีนี้ด้วย 9 ตัวละครที่สุดแห่งความหลอนจาก Jujutsu Kaisen
– เปิดหน้ากากนักต้มตุ๋นแดนปลาดิบ: เมื่อ “โปรไฟล์ทิพย์” ลวงโลกไม่ได้มีแค่ในหนัง
– วิกฤตการณ์ “อากิยะ” (Akiya): ภาพสะท้อนปัญหาประชากรและสัจธรรมเบื้องหลัง “บ้าน 0 เยน” ในญี่ปุ่น
– ครบรอบ 75 ปี คณะสัตวแพทยศาสตร์ ม.ฮอกไกโด และยุ่งชะมัด…สัตวแพทย์
– เส้นทางสู่ระดับโลก: ส่องกติกาและดาวรุ่ง “มินิโกคาร์ต” ในประเทศญี่ปุ่น
#ต้อนรับเทศกาลฮาโลวีนกับความเชื่อเรื่องเปรตและสัมภเวสีของชาวญี่ปุ่น
