ตามหาวิชาดาบอิไอ (10) คำสอนสะเกาจิต สะกิดใจ จากวิชาดาบอิไอ

วิชายุทธ วิถีเซน by Lordofwar Nick
ตามหาวิชาดาบอิไอ (10) คำสอนสะเกาจิต สะกิดใจ จากวิชาดาบอิไอ

บทความโดย : Lordofwar Nick www.marumura.com

สวัสดีครับ ท่านผู้อ่าน ในขณะที่ผมเองก็บอกตรงๆ ยังไม่มีแรงจะนึกเรื่องที่ว่าทิศทางการเขียนงานจากนี้ไปของผมจะไปในแนวไหนดี ก็ขอเขียนต่อในเรื่องของดาบอิไอแล้วกันนะครับ การที่ผมกลับมา “คืนชีพ” ในหนทางของอิไออีกครั้ง โดยหมายใจให้เป็นหนทางที่ฝึกคู่ขนานกันไปกับ BJJ นั้น ผมหมายใจว่าอย่างนี้

อิไอโด (居合道) คือการฝึกค่อนไปทางจิต สมาธิ การทำกายใจให้เบาให้คลาย

บราซิลเลียนยูยิตสู (BJJ) คือการฝึกค่อนไปทางกาย การเคลื่อนไหว การตอบสนองต่อสถานการณ์ต่างๆ ที่เข้าปะทะเผชิญ การทำใจให้ยืนหยัดได้ทุกสภาวะ

ผมหมายใจให้ทั้งสองอย่างนี้ เป็นปีกซ้ายปีกขวา พาตัวผมให้พัฒนาทั้งกายและจิตไปได้

ดังนั้นผมอยากจะขอนำเอา คำสอน ที่สะเกาจิตสะกิดใจ (ยังไม่ขนาด กระตุกจิตกระชากใจ น๊ะ 555) จากวิชาดาบอิไอ มาบอกต่อท่านผู้อ่าน ดังนี้ครับ

古歌 โคลงโบราณ

居合とは、人に斬られず人斬らず

ที่เรียกว่า อิไอ นั้น ทั้งไม่ถูกคนฟัน ทั้งไม่ฟันคน

己を責めてたいらか（平らか）の道

ทบทวนความไม่ดีของตน เป็นวิถีอันราบ

居合とは、心に勝つが居合なり

ที่เรียกว่า อิไอ นั้น ชนะใจ (ตน) ได้ นับเป็นอิไอ

人に逆ふは、ひがたな（非刀？）と知れ

การเป็นปฏิปักษ์กับคน (อื่น) นั้น ให้รู้ไว้ว่ามิใช่ดาบ

上手とは、外をそしらず（誹らず）自慢せず

ที่เรียกว่า (คน) เก่ง นั้น ไม่เที่ยวพูดความไม่ดีของภายนอก (คนอื่น) ไม่เที่ยวอวดตน

身の及ばぬを恥る人なり

คือคนที่รู้ละอายความไม่ถึง (ยังไม่ดีพอ) ของตัว

居合の本義は抜討の一瞬にあり。

ความหมายที่แท้ของอิไอ อยู่ในชั่วแวบเดียวของการถอนแล้วตี (คือชักดาบออกจากฝักแล้วฟัน)

而してその修業の眼目は正、速、強、威なり。

ดังนั้นจุดสำคัญสุดของการฝึกฝน คือ ตรง เร็ว แรง ทรงพลัง

正とは、流儀の掟に従いて体の構え、運剣の仕方を始め、その流儀の形を正しく身につける事。

ที่ว่า ตรง (正 เซย์) คือ ทำตามกฎของสายสำนัก ทำรูปแบบ (คาตะ) ของสายสำนัก ทั้งการตั้งท่าร่างกาย วิธีการนำพาดาบ ให้ถูกต้องติดตัว

速とは、形の正の上に業の理合いをわきまえて錬磨を重ね、速度を早くする事。

ที่ว่า เร็ว (速 โซคุ) คือ เมื่อรูปแบบถูกต้องแล้ว ก็ฝึกหัดขัดเกลาซ้ำๆ ให้เข้าใจเหตุผลของกระบวนท่า ทำความเร็วให้เร็วขึ้น

強とは、正と運剣の速の上に斬撃の効果を十分ならしめるため、手の裡の作用による当りの強みを錬磨する事。

ที่ว่า แรง (強 เคียว) คือ เมื่อถูกต้องแล้ว นำพาดาบได้เร็วแล้ว เพื่อให้การฟันจู่โจม มีประสิทธิผลเต็มที่ อาศัยการใช้ฝ่ามือ ฝึกหัดขัดเกลาให้กระทบแรง

威とは、正速強を身に得て百錬の晩、流儀の体を自得し遅速、緩急、強弱を悟り、残心を得て而して格調高き無限の品位と風格ある境地に到達する事。

ที่ว่า ทรงพลัง (威 อิ) คือ เมื่อได้ ตรง เร็ว แรง ถึงยามเย็น (บั้นปลาย) ของการฝึกเป็นร้อย ได้ซึ่งกายของสำนักกับตัว รู้แจ้งซึ่ง ช้า-เร็ว ผ่อน-เร่ง แรง-ค่อย ได้ซึ่ง การเหลือจิต (残心 ซันชิน) ทั้งบรรลุถึงขอบเขตของความงามสง่าน่าเกรงขาม อันสูงส่งไม่สิ้นสุด

一、抜刀、納刀が極めて自然である事。即ち、柄手の裡の強弱を会得して、一切鞘音をたてず、鯉口の刃部とその左右に少しも刃瑕をつけぬのが自然の運剣である。

๑ การชักดาบ เก็บดาบ ต้องเป็นธรรมชาติที่สุด กล่าวอีกอย่างคือ ได้ซึ่ง แรง-ค่อย ของในมือ (กำ) ด้าม (ดาบ) อย่าให้ฝักดาบมีเสียงเป็นอันขาด อย่าให้ส่วนคมดาบตรงโคนใกล้ด้ามจับและซ้ายขวาทำ (ในฝักดาบ) ให้เป็นรอยเลยแม้แต่น้อย ให้นำพาดาบอย่างเป็นธรรมชาติ

一、業の理合いを十分に会得して、その理に基き動作と運剣の遅速・強弱・間を自得する事。

๑ ต้องได้ซึ่งหลักการเหตุผลของกระบวนท่าอย่างเต็มที่ เอาหลักนั้นเป็นฐาน ได้มาแก่ตัวซึ่ง ช้า-เร็ว แรง-ค่อย ระยะระหว่าง ของการเคลื่อนไหวกระทำและการนำพาดาบ

即ち、初心の基礎指導に於ける動作と運剣を高段位に至るまでも至上となすは洵に思わざるの甚だしきものなり。如斯は刀の舞たるのみ、よくよく留意修養肝要なり。

กล่าวอีกอย่างคือ การกระทำและการนำพาดาบ ในการชี้แนะพื้นฐานของ (ผู้) หัดใหม่ แม้จนถึงระดับสูงแล้ว การคิดว่า (ตนบรรลุถึงขั้น) สุดสูงแล้ว เป็นเรื่องร้ายแรงที่ไม่ควรคิด (เช่นนั้น) โดยแท้จริง เช่นนั้นแล้ว จะเป็นแค่รำดาบเท่านั้น คิดคำนึงให้ดีแล้วฝึกบ่มเพาะไป เป็นเรื่องใหญ่ใจสำคัญ

師は業の形の有り方を指導できるのみで、その形にイブキを与えて生きモノにするのは、各自、自身の研鑽工夫あるのみ。

อาจารย์นั้น ชี้แนะได้แต่รูปแบบ (คาตะ) การมอบลมหายใจให้แต่รูปแบบ ทำให้มันเป็นสิ่งมีชีวิตนั้น อยู่ที่การฝึกฝนค้นคิดเฉพาะตนของตนเองเท่านั้น

一、坐作進退、運剣の際、いかなる時と雖も自己の丹田に気力が充実し、心が安定して居る事。常に帯刀した帯がピンと張って居る事が肝要なり。(いかなる時も心が動揺してはならぬ)

๑ เวลายืนนั่งรุกถอย เวลานำพาดาบนั้น ไม่ว่าจะเวลาใดก็ให้ใส่พลังไปที่ทันเด็น (丹田) ของตนให้เต็ม ใจนิ่งอยู่ สายคาดเอวที่เหน็บดาบต้องตึงเปรี๊ยะเป็นนิจ คือเรื่องใหญ่ใจสำคัญ (ไม่ว่าเวลาใด ใจอย่าสั่นไหว)

一、抜打ち(斬払い) から最後の勝 (斬下し)をつけるまで、その運剣は少しも渋滞 (止まる) してはならぬ。即ち、敵を完全に仕留めるまでに運剣の止まる処は、自己の隙(スキ)であり、虚(スキ)は敵に乗ぜらるるところ、即ち死命を制せらるる所である。

๑ ตั้งแต่การชักแล้วตี (ฟันกวาด) ถึงตอนเอาชัยขั้นสุดท้าย (ฟันลง) นั้น การนำพาดาบต้องไม่ติดขัด (หยุด) เลยแม้แต่น้อย กล่าวอีกอย่างคือ จนกว่าจะเผด็จศึก (ฆ่า) ศัตรูได้อย่างสมบูรณ์ ขณะที่หยุดนำพาดาบนั้น จักเป็นช่องว่างของตนเอง ช่องว่างนั้น จะกลายเป็นที่ให้ศัตรูได้อาศัย กล่าวอีกอย่างคือ เป็นที่ที่ถูกควบคุมความเป็นตาย นั่นเอง

一、残心を忘れた居合は死物である。即ち、血振いにかかる所から納刀を終えて退がるまで、八方心服の十分なる気力を肝要とする。

๑ อิไอที่ลืมการเหลือจิต (残心 ซันชิน) คือของที่ตายแล้ว กล่าวอีกอย่างคือ ตั้งแต่ขณะที่สะบัดเลือดจนถึงเก็บดาบแล้วถอยนั้น การมีพลังใจคลุมจิตแปดทิศให้เต็มที่นั้น ถือเป็นเรื่องใหญ่ใจสำคัญ

一、息を吐く時の心身の体は実、息を吸いこむ時の心身の体は虚なり。即ち、動作中、呼吸の虚実を会得する事肝要なり。

๑ เวลาพ่นลมหายใจออก กายใจนั้นเต็ม เวลาสูดลมหายใจเข้า กายใจนั้นว่าง กล่าวอีกอย่างคือ เวลาเคลื่อนไหวกระทำ การได้มาซึ่งความ ว่าง-เต็ม ของลมหายใจนั้น เป็นเรื่องใหญ่ใจสำคัญ

一、表の働きはその裏の力、眼に見える所の働きは眼に見えぬものの力の現れである。行いは心の影なり。自己の一切の行動は自分の心の表現である。

๑ การทำงานของภายนอกนั้น คือการปรากฎของกำลังที่อยู่ภายใน การทำงานของที่ที่มองเห็นกับตานั้น คือการปรากฎของกำลังของสิ่งที่มองไม่เห็นกับตา การทำการ คือเงาของจิต การเคลื่อนไหวทำการของตนนั้น คือเครื่องแสดงออกของใจของตัวเอง

一、道の修養の根幹は、表に現れぬ所に着眼して、内の正しい働きの完成を期する修養である。即ち、居合は豊かな人間性の充実をはかり、人間完成への修養道たる所以である。

๑ แก่นรากของการฝึกบ่มเพาะวิถีนั้น คือจับตามองที่ที่ไม่ปรากฎแก่ภายนอก คือการฝึกบ่มเพาะโดยมุ่งหวังความสมบูรณ์ของการทำงานอันถูกต้องภายใน กล่าวอีกอย่างคือ อิไอนั้น มุ่งทำความเป็นคนที่สมบูรณ์ให้เต็มเปี่ยม เป็นวิถีฝึกบ่มเพาะสู่การเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์

ผมก็ขอฝากคำสอนตรงนี้เอาไว้ด้วยนะครับ

อย่างไรก็ดี อย่างที่ผมจั่วหัวไว้ ว่าอิไอโดนั้น สำหรับผม ก็ยังถือว่าเป็นเพียง “ปีกข้างเดียว” เท่านั้น บางที การทดสอบกายและจิต ก็ต้องทดสอบและขัดเกลาภายใต้สถานการณ์การปะทะที่มีความเสมือนจริง มากกว่าเพียงการฝึกท่าเท่านั้น นี่เป็นเหตุที่ว่าทำไมผมจึงนับเอา BJJ เป็นปีกอีกข้างหนึ่งด้วย

ในยุคสมัยที่เต็มไปด้วยสิ่งเหลวไหลเลอะเทอะเช่นนี้ ไม่มีอะไรสำคัญกว่า “การเจริญสติ” อีกแล้ว

สิ่งที่ผมทำ ที่ผมเป็นอยู่ มันก็คือแนวทางของตนเอง ที่มาจากประสบการณ์ชีวิตและจริต (พื้นนิสัย) ของตน
ส่วนท่านผู้อ่านนั้น ก็ลองดู อะไรที่มันถูกกับจริต ไปกับมันได้ดี กรรมฐานแบบไหนที่ใช้ได้ดีได้ถูกได้เหมาะพื้นนิสัยกับเรา ก็อันนั้นแหละ มาเป็นตัวตั้งก่อน

ก่อนจากกันวันนี้ มีข้อความดีๆ (มั๊ง) จาก ChatGPT มาฝากครับ

การฝึกซ้อมดาบอิไอ (หรือ อิไอโด) อาจดูเหมือนไม่มีการปะทะ แต่ความเหนื่อยที่เกิดขึ้นมาจากหลายปัจจัยที่ลึกซึ้งกว่าที่ตาเห็นครับ:

การใช้พลังและความเข้มข้นของร่างกาย: การเคลื่อนไหวในอิไอโดต้องใช้กล้ามเนื้อแทบทุกส่วน ตั้งแต่ขา ลำตัว ไปจนถึงแขน นอกจากนี้ยังต้องรักษาสมดุลและการควบคุมแรงด้วย ทำให้ต้องใช้พลังและความแข็งแกร่งอย่างมาก
การเกร็งตัวและการควบคุมกล้ามเนื้อ: ในอิไอโด ทุกท่ามีการเน้นความแข็งแรงและการประสานการเคลื่อนไหวเพื่อความแม่นยำ การฝึกซ้อมทำให้กล้ามเนื้อในร่างกายเกร็งตัวและทำงานหนักโดยไม่รู้ตัว
การหายใจและการใช้พลังภายใน: ในการฝึกอิไอโด การควบคุมลมหายใจเป็นสิ่งสำคัญ การหายใจที่ถูกต้องช่วยให้มีพลังที่สม่ำเสมอ แต่หากไม่สามารถควบคุมได้ดีจะทำให้เหนื่อยง่าย เพราะพลังงานไม่ถูกใช้อย่างมีประสิทธิภาพ
การรักษาสมาธิและการเตรียมพร้อมทางจิตใจ: อิไอโดเป็นศิลปะที่ต้องการสมาธิสูง และการฝึกจิตใจในการเตรียมพร้อมรับมือ ทำให้ผู้ฝึกใช้พลังงานทางจิตใจไม่น้อย ซึ่งเป็นส่วนที่ทำให้รู้สึกเหนื่อยล้าทั้งกายและใจ
การเคลื่อนไหวที่รวดเร็วและต่อเนื่อง: แม้จะไม่มีการปะทะจริง แต่ท่าทางของอิไอโดต้องการการเคลื่อนไหวที่รวดเร็วและคมชัด การฝึกหลายรอบติดต่อกันจึงทำให้เกิดความเหนื่อยได้อย่างรวดเร็ว

การฝึกซ้อมแบบนี้นอกจากจะเสริมสร้างร่างกายแล้ว ยังช่วยฝึกจิตใจให้สงบและมั่นคงได้ด้วยครับ

เอาอะไรมาให้ดูเล่นๆ ครับ แบบว่าชอบเสียงเพลงประกอบน่ะ