“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 7 จากผู้ครองเงา สู่บทบาทใหม่หลังเวที
ถ้าย้อนกลับไปยุคทอง เราเห็นฟูจิวาระในมาดขุนนางใหญ่ที่คุมจักรพรรดิด้วยตำแหน่งผู้สำเร็จราชการ แต่หลังจากจักรพรรดิโกะ-ซันโจ (Emperor Go-Sanjō, 後三条天皇) และระบบอินเซ (Insei, 院政) เข้ามา บวกกับการผงาดขึ้นของตระกูลนักรบอย่าง ไทระ (Taira, 平氏) และ มินาโมโตะ (Minamoto, 源氏) ฟูจิวาระก็เหมือนดาราดังที่ค่อยๆ ถูกลดบทบาทจาก “พระเอก” ไปเป็น “นักแสดงรับเชิญ”
แต่ใช่ว่าพวกเขาจะหายไปจากประวัติศาสตร์เลย ฟูจิวาระยังคงมีบทบาทสำคัญในราชสำนัก โดยเฉพาะด้าน วัฒนธรรม ศาสนา และวิชาการ หลายคนหันไปอุปถัมภ์วัดวาอาราม กลายเป็นนักบวช หรือผู้สนับสนุนงานเขียนและศิลปะ แทนที่จะเล่นเกมการเมืองแบบเดิม
เช่น ฟูจิวาระ โนะ โยริมิชิ (Fujiwara no Yorimichi, 藤原頼通) ผู้สร้าง วิหารฟีนิกซ์ (Byōdō-in Hōō-dō, 平等院鳳凰堂) ที่เมืองอุจิ (Uji, 宇治) ซึ่งปัจจุบันยังคงเป็นสัญลักษณ์ของศิลปะสมัยเฮอัน และถูกพิมพ์อยู่บนเหรียญสิบเยนของญี่ปุ่นด้วย ใครที่เคยจับเหรียญสิบแล้วไปไหว้พระก็อาจไม่รู้ว่าเบื้องหลังงานสถาปัตยกรรมสวยๆ นี้ก็คือฝีมือฟูจิวาระ
Byōdō-in Hōō-dō
เมื่อเข้าสู่ยุคที่ซามุไรครองอำนาจ ฟูจิวาระปรับตัวด้วยการ “อยู่ให้เป็น” พวกเขาไม่ออกมาท้าทายเหล่านักรบ แต่คงสถานะไว้ในฐานะขุนนางเก่าแก่ ผู้รู้พิธีการ และผู้ดูแลขนบธรรมเนียมในราชสำนัก คล้ายๆ คนที่เคยเป็น CEO แต่ต่อมาเปลี่ยนบทบาทมาเป็นที่ปรึกษาอาวุโส
พูดให้ง่ายๆ ก็คือ ฟูจิวาระเปลี่ยนจาก “คนถือรีโมทคุมจักรพรรดิ” มาเป็น “คนถือคู่มือพิธีการให้จักรพรรดิและโชกุนอ่าน” แทน
แม้จะไม่ยิ่งใหญ่เหมือนเดิม แต่ตระกูลฟูจิวาระก็ยังคงสืบสายและทิ้งร่องรอยไว้มากมาย ทั้งวัดที่สร้างไว้ วรรณกรรมที่พวกเขาอุปถัมภ์ และระบบราชการหลายอย่างที่ยังส่งผลต่อญี่ปุ่นไปอีกหลายร้อยปี
เกร็ดท้ายเรื่อง
มีบันทึกเล่าว่า ขุนนางฟูจิวาระในยุคที่ซามุไรเริ่มครองประเทศ บางคนถึงกับแอบบ่นว่า “ทำไมพวกนักรบต้องเสียงดังเสมอ” เพราะเวลาไทระหรือมินาโมโตะเดินเข้าวังทีไร ก็จะมาพร้อมชุดเกราะ ดาบยาว และผู้ติดตามเต็มไปหมด ต่างจากขุนนางที่ถือพัด เดินช้าๆ อย่างสง่างาม เลยเกิดเป็นวัฒนธรรมสองแบบที่ต่างกันสุดขั้ว ข้างหนึ่งคือความสงบงดงาม อีกข้างคือความแข็งแกร่งดุดัน
ตอนหน้า (ตอนที่ 8) จะเป็นตอนสุดท้ายแล้วครับ เราจะสรุปบทบาทของฟูจิวาระในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น ว่าจากตระกูลที่ครองอำนาจยาวนานที่สุด กลายมาเป็น “ผู้ครองเงา” ที่ฝากมรดกทางการเมืองและวัฒนธรรมเอาไว้ให้ญี่ปุ่นสืบต่อไปอย่างไร
เรื่องแนะนำ :
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 6 ปลายอำนาจในยุคเฮอัน ความรุ่งเรืองที่กำลังโรยรา
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 5 รอยร้าวจากภายใน สู่ความท้าทายจากภายนอก
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 4 วรรณคดี ศิลปะ และความหรูหราแห่งราชสำนักเฮอัน
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 3 อำนาจในเงามืด บทบาทผู้สำเร็จราชการ
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 2 ราชสำนักในกำมือ ฟูจิวาระยุคทองแห่งเฮอัน
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 1 กำเนิดฟูจิวาระ จากเสนาบดีสู่เสาหลักราชสำนัก
“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 7 จากผู้ครองเงา สู่บทบาทใหม่หลังเวที #fujiwara
