“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 5 รอยร้าวจากภายใน สู่ความท้าทายจากภายนอก
ในตอนก่อน เราเห็นฟูจิวาระในมาดผู้ครองราชสำนักที่เต็มไปด้วยกลอนรัก น้ำหอม และกระดาษพับสวยๆ แต่ใครที่เรียนวิชาประวัติศาสตร์คงจะรู้ว่า “ความรุ่งเรืองมักมากับความเสื่อม” และราชสำนักเฮอันก็ไม่ใช่ข้อยกเว้น
ปัญหาของฟูจิวาระเริ่มต้นจากสิ่งที่พวกเขาถนัดที่สุดนั่นเอง “การผูกขาดอำนาจ”
การแต่งงานเชิงการเมืองและการส่งคนของตระกูลเข้าไปนั่งเก้าอี้ผู้สำเร็จราชการ มันทำให้ระบบการปกครองญี่ปุ่นกลายเป็น “วงในของฟูจิวาระ” ใครไม่ใช่เครือญาติ ไม่ใช่พวกพ้อง ก็บอกลาโอกาสได้เลย
ฟังดูเหมือนเป็นเครือข่ายการเมืองแบบ exclusive club ที่มีสมาชิกเพียงไม่กี่คน ข้อเสียก็คือ พอมีแต่คนในตระกูลเดียวกันตัดสินใจ ประเทศก็ขาดความยืดหยุ่น และราชสำนักก็เริ่มกลายเป็นโลกปิดที่ห่างไกลจากความเป็นจริงของประชาชน
ระหว่างที่ขุนนางนั่งเขียนกลอน วากะ (Waka, 和歌) แข่งกันอยู่นั้น ที่ชนบทญี่ปุ่นกลับเริ่มเกิดการเปลี่ยนแปลง เครือข่ายของเหล่านักรบท้องถิ่นหรือ บูชิ (Bushi, 武士) กำลังค่อยๆ รวมตัวกันเป็นกองกำลัง พวกเขาคือบรรพบุรุษของเหล่าซามุไรที่เรารู้จักกันในภายหลัง
ตระกูลใหญ่ๆ อย่าง ไทระ (Taira, 平氏) และ มินาโมโตะ (Minamoto, 源氏) เริ่มปรากฏตัวและขยายอำนาจไปทั่วประเทศ พวกเขาไม่ได้แต่งกลอน แต่แต่งเกราะและชักดาบแทน
ยิ่งไปกว่านั้น ความฟุ้งเฟ้อในราชสำนักก็เริ่มถูกวิจารณ์ ขุนนางบางคนเอาเวลาไปนับชั้นเสื้อกิโมโนมากกว่าจะสนใจการบริหารบ้านเมือง ความหรูหราที่เคยเป็น “ยุคทอง” กลายเป็น “ยุคทองเหลือง” ที่เปล่งประกายแต่ภายในเริ่มผุพัง
และเมื่อเกิดปัญหาบ้านเมือง เช่น ภัยธรรมชาติ การกบฏ หรือความวุ่นวายในชนบท ราชสำนักกลับไม่มีศักยภาพพอจะจัดการได้ ต้องพึ่งพาเหล่าซามุไรที่กำลังเติบโตขึ้นมาทุกที
พูดให้เข้าใจง่ายๆ คือ ฟูจิวาระกำลังนั่งอยู่ในวังสวยๆ แต่ข้างนอกวังนั้น โลกใหม่ของนักรบกำลังเคาะประตูเสียงดังขึ้นทุกวัน และในที่สุดประตูนั้นก็จะถูกเปิดออกอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
เกร็ดท้ายเรื่อง
มีบันทึกเล่าว่า ในปลายสมัยเฮอัน ขุนนางบางคนถึงกับใช้เวลาครึ่งค่อนวันไปกับการเลือกสีเสื้อผ้าให้ “เข้ากับฤดูกาลและตำราโชคลาง” ผลคือกว่าจะออกจากบ้านไปทำงาน ราชสำนักก็ปิดประชุมไปแล้ว สำนวนสมัยใหม่คงเรียกว่า “สายเพราะเลือก outfit of the day” นี่เองก็เป็นอีกหนึ่งสัญญาณว่า ระบบขุนนางกำลังหลุดจากโลกความจริงเข้าไปทุกที
ตอนหน้า เราจะมาดูกันว่า ความเสื่อมถอยที่ก่อตัวขึ้นนี้นำไปสู่การสิ้นสุดของยุคฟูจิวาระในฐานะผู้กุมบังเหียนประเทศอย่างไร และใครกันที่จะขึ้นมาแทนที่พวกเขาในเวทีการเมืองญี่ปุ่น
เรื่องแนะนำ :
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 4 วรรณคดี ศิลปะ และความหรูหราแห่งราชสำนักเฮอัน
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 3 อำนาจในเงามืด บทบาทผู้สำเร็จราชการ
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 2 ราชสำนักในกำมือ ฟูจิวาระยุคทองแห่งเฮอัน
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 1 กำเนิดฟูจิวาระ จากเสนาบดีสู่เสาหลักราชสำนัก
– 47 Ronin ตอนที่ 5 : ภักดีจนวาระสุดท้าย จุดจบที่กลายเป็นจุดเริ่มต้นของตำนาน
– 47 Ronin ตอนที่ 3 : แผนลับหนึ่งปี การล้างแค้นที่ไม่มีใครล่วงรู้
ขอบคุณรูปภาพ :
https://blogs.lib.umich.edu/notes-asia-library/more-waka-poetry-kamada-collection
“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 5 รอยร้าวจากภายใน สู่ความท้าทายจากภายนอก #fujiwara
