MITSUBISHI: จากพ่อค้าเดินเรือ สู่ตำนานสามเพชร ตอนที่ 1 : จุดเริ่มต้นสามเพชร
ฤดูหนาวปี ค.ศ. 1835 ที่หมู่บ้านเล็กๆ แห่งหนึ่งในจังหวัดโคจิ (Kōchi) บนเกาะชิโกกุ (Shikoku) ลมหนาวจากภูเขาโทะสะ (Tosa) พัดผ่านทุ่งข้าวที่แห้งกรอบ เสียงคลื่นจากอ่าวอากิ (Aki) ดังมาแต่ไกล ภายในบ้านไม้หลังเล็กๆ ที่อบอวลด้วยกลิ่นควันไฟ มีเด็กชายคนหนึ่งกำลังตั้งใจเขียนอักษรญี่ปุ่นลงบนกระดาษด้วยพู่กันขนนก เขาคือ อิวาซากิ ยะตะโร (Iwasaki Yatarō / 岩崎 弥太郎) ชายผู้ซึ่งในอีกไม่กี่สิบปีต่อมา จะกลายเป็นผู้ก่อตั้ง “มิตซูบิชิ” อันยิ่งใหญ่
ยะตะโรเกิดในครอบครัวซามุไรชั้นล่างที่ยากจน บิดาของเขาเคยเป็นข้ารับใช้ประจำแคว้นโทะสะ แต่หลังจากเกิดความวุ่นวายและหนี้สิน ครอบครัวต้องสูญเสียสถานะซามุไรและหันมาทำเกษตรกรรมเลี้ยงชีพ ถึงจะอยู่ในสภาพขัดสน แต่ยะตะโรก็เป็นคนที่ไม่ยอมจำนนต่อโชคชะตา เขาชอบอ่านหนังสือ สนใจเรื่องการค้า และมักตั้งคำถามกับโลกใบนี้อยู่เสมอ
เมื่ออายุ 19 ปี เขาเดินทางออกจากบ้านเกิดไปยังเมืองเอโดะ (Edo / โตเกียว Tokyo ในปัจจุบัน) เพื่อศึกษาวิชาการและเศรษฐกิจยุคใหม่ของโลกตะวันตกที่เริ่มหลั่งไหลเข้ามาในญี่ปุ่น แม้จะต้องหยุดเรียนกลางคันเพราะเหตุจำเป็นในครอบครัว แต่ประสบการณ์ในเอโดะได้ปลุกไฟในใจของเขาให้ลุกโชน เขาได้เห็นว่าญี่ปุ่นกำลังจะเปลี่ยนจากประเทศที่ปิดตัวเองเป็นประเทศที่พร้อมเปิดรับโลกกว้าง และเขาอยากเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนนั้น
หลังการปฏิรูปเมจิ (Meiji Ishin / 明治維新) ในปี 1868 ญี่ปุ่นเริ่มสร้างชาติขึ้นใหม่ภายใต้แนวคิด “อุตสาหกรรมคือพลังของประเทศ” ยะตะโรซึ่งในเวลานั้นทำงานให้กับแคว้นโทะสะ ในตำแหน่งเจ้าหน้าที่ฝ่ายพาณิชย์ที่เมืองนางาซากิ (Nagasaki) มีโอกาสใกล้ชิดกับพ่อค้าต่างชาติและได้เรียนรู้ระบบการค้าทางทะเลของตะวันตกอย่างลึกซึ้ง เขาเริ่มมองเห็นว่า การเดินเรือคือหัวใจของเศรษฐกิจญี่ปุ่นในอนาคต
ในปี 1870 เขาตัดสินใจเช่าเรือกลไกจำนวน 3 ลำจากแคว้นโทะสะ และก่อตั้งบริษัทเดินเรือของตนเองในชื่อ ซึกุโมะ โชไก (Tsukumo Shōkai / 津久茂商会) ธุรกิจเล็กๆ ที่เริ่มต้นจากเรือเพียงสามลำนี้ คือจุดเริ่มต้นของอาณาจักร “มิตซูบิชิ” ที่จะเปลี่ยนโฉมหน้าการค้าทั้งประเทศในเวลาต่อมา
สามปีต่อมา ในปี 1873 ยะตะโรเปลี่ยนชื่อบริษัทเป็น มิตซูบิชิ โชไก (Mitsubishi Shōkai / 三菱商会)
คำว่า มิตสึ (Mitsu / 三) หมายถึง “สาม”
และ ฮิชิ (Hishi / 菱) หมายถึง “รูปเพชร” หรือ “รูปข้าวหลามตัด”
เมื่อออกเสียงแบบญี่ปุ่นจะกลายเป็น บิชิ (Bishi)
รวมกันแล้ว “มิตซูบิชิ” จึงแปลตรงตัวได้ว่า “สามเพชร”
โลโก้สามเพชรของบริษัทไม่ได้ถูกออกแบบขึ้นอย่างบังเอิญ แต่เป็นการรวมกันของสองสัญลักษณ์
หนึ่งคือ “ตราใบโอ๊กสามใบ” ของตระกูลยามาอูจิ (Yamauchi) เจ้าแคว้นโทะสะ
อีกหนึ่งคือ “ตราเพชรสามเหลี่ยมซ้อน” ของตระกูลอิวาซากิ (Iwasaki)
เมื่อรวมกันจึงกลายเป็นเครื่องหมายแห่งความภักดี ความซื่อสัตย์ และความกล้าหาญ คุณค่าที่ยะตะโรเชื่อมั่นมาตลอดชีวิต
ปี 1874 รัฐบาลญี่ปุ่นมอบหมายให้มิตซูบิชิรับหน้าที่ขนส่งกองทัพและเสบียงไปยังเกาะไต้หวัน ในปฏิบัติการทางทหารครั้งสำคัญของรัฐบาลเมจิ ภารกิจนั้นไม่เพียงประสบความสำเร็จ แต่ยังทำให้มิตซูบิชิได้รับความไว้วางใจจากรัฐบาลในฐานะพันธมิตรหลักด้านการคมนาคมทางทะเล ชื่อของมิตซูบิชิเริ่มเป็นที่รู้จักทั่วญี่ปุ่น
ยะตะโรเชื่อว่าธุรกิจที่ยิ่งใหญ่จะต้องเติบโตควบคู่กับประเทศ เขาจึงเน้นสร้างคนก่อนสร้างกำไร เขามักบอกพนักงานเสมอว่า
“การค้าไม่ใช่เพียงเพื่อร่ำรวย แต่เพื่อให้ประเทศแข็งแรง และให้คนของเราภาคภูมิใจในสิ่งที่ทำ”
ในช่วงปลายชีวิต เขาเริ่มวางรากฐานให้บริษัทขยายสู่เหมืองแร่และการต่อเรือ กิจการที่ต่อมาจะกลายเป็นเสาหลักของอุตสาหกรรมญี่ปุ่นยุคใหม่ เขามองเห็นว่าอนาคตของชาติจะอยู่ที่พลังการผลิต และมิตซูบิชิจะเป็นหัวใจของสิ่งนั้น
ยะตะโรเสียชีวิตในปี 1885 ด้วยวัยเพียง 50 ปี แต่สิ่งที่เขาทิ้งไว้ไม่ใช่เพียงบริษัทเดินเรือ หากเป็น “จิตวิญญาณของสามเพชร” ความมุ่งมั่น ซื่อสัตย์ และเชื่อมั่นในศักดิ์ศรีของคนญี่ปุ่น โลโก้สามเพชรที่เขาคิดขึ้นยังคงปรากฏอยู่บนเรือ รถยนต์ เครื่องบิน อาคารสำนักงาน และในหัวใจของผู้คนที่เติบโตมากับชื่อ “มิตซูบิชิ”
กว่าศตวรรษครึ่งผ่านไป จากชายคนหนึ่งในหมู่บ้านโคจิเล็กๆ กลายเป็นตำนานของประเทศญี่ปุ่น “มิตซูบิชิ” ไม่ได้เป็นเพียงบริษัท แต่คือสัญลักษณ์ของความฝัน ความพยายาม และการก้าวเดินของชาติจากโลกศักดินาสู่โลกสมัยใหม่
เรื่องแนะนำ :
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 8 มรดกแห่งฟูจิวาระ ผู้ครองเงาตลอดกาล
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 7 จากผู้ครองเงา สู่บทบาทใหม่หลังเวที
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 6 ปลายอำนาจในยุคเฮอัน ความรุ่งเรืองที่กำลังโรยรา
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 5 รอยร้าวจากภายใน สู่ความท้าทายจากภายนอก
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 4 วรรณคดี ศิลปะ และความหรูหราแห่งราชสำนักเฮอัน
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 3 อำนาจในเงามืด บทบาทผู้สำเร็จราชการ
ขอบคุณรูปภาพ :
https://www.mitsubishi.com/ja/series/yataro/
MITSUBISHI: จากพ่อค้าเดินเรือ สู่ตำนานสามเพชร ตอนที่ 1 : จุดเริ่มต้นสามเพชร
