ภาพสเก็ตซ์ผี EP.01
(面霊気 – Menreiki)
วิญญาณหน้ากากไม้ เมนเรกิ
สวัสดีครับเพื่อนๆ วันนี้ผมจ่าจ๊อด เป็นเจ้าหน้าที่สเก็ตซ์ภาพชำนาญการ วันนี้มีเคสรับแจ้งจากประชาชนเมื่อช่วงเที่ยงคืนว่าหลังจากซื้อของที่ร้านสะดวกซื้อเสร็จแล้ว เขาสังเกตุเห็นว่ามีแสงไฟประหลาดอยู่ในโรงละครเก่าที่เขาต้องเดินผ่านอยู่ทุกวัน จึงได้ไปแอบดูที่บริเวณช่องหน้าต่าง ซึ่งภายในโรงละครนั้นมืดสนิท แต่กลับมีแสงไฟสีขาวๆล่องลอยอยู่ข้างเวที เมื่อเขาเพ่งดูอยู่สักพัก แสงสีขาวที่ลอยอยู่ช้าๆ กลับก่อตัวเป็นรูปร่างชายแก่คนหนึ่ง สวมหน้ากากไม้แกะสลัก ค่อยๆหันมามองเขาอย่างช้าๆ ดวงตาสีแดงก่ำเบิกโพลง พร้อมกับแสยะยิ้มน่ากลัว จ้องมาทางเขาเหมือนจะรู้ว่ามีใครซักคนแอบดูอยู่
หลังจากที่วิ่งหนีออกจากโรงละครด้วยความกลัวจนมาเจอผมที่กำลังเข้าเวรประจำการอยู่ จึงได้เริ่มสอบถามข้อมูล แล้วสเก็ตซ์ภาพผีหน้ากากไม้(ตามที่ผู้ประสบเหตุเล่ามา) โดยมีลักษณะของผี ดังนี้
“ผีหน้ากากที่พบ ลักษณะเป็นชายแก่ รูปร่างผอมเกร็งใส่ชุดสำหรับทำการแสดงละครโนห์ (ละครเวทีชนิดหนึ่งของญี่ปุ่น ที่ต้องสวมหน้ากากไม้ เล่นละคร) ด้วยบรรยากาศที่มืดมาก จึงไม่สามารถมองเห็นใบหน้าจริงของชายแก่นั้นได้ เนื่องจากเห็นเป็นหน้ากากไม้ที่ใช้สำหรับทำการแสดงสวมทับอยู่ ตัวหน้ากาก เป็นหน้ากากไม้แกะสลัก ดูคล้ายหน้าของยักษ์ หรือปีศาจก็ไม่ทราบแน่ชัด แต่มีดวงตาสีแดงดูน่ากลัว จ้องมองมายังตัวเขา ก่อนที่ผีหน้ากากจะแสยะยิ้มแล้วค่อยๆ ยืดหัวออกมาอย่างช้าๆ”
หลังจากได้ฟังเรื่องราวถึงผีหน้ากากไม้ตัวนี้ จนสเก็ตซ์ภาพออกมาตรงกับคำให้การเรียบร้อยแล้ว จ่าจ๊อดก็เลยลองไปค้นตำราสำมะโนประชากรผีดูซักหน่อย ว่าลักษณะแบบนี้ มันคือผีตัวไหนกันแน่ ใช้เวลาไม่นานด้วยลักษณะเฉพาะของผีหน้ากาก ก็พบว่าเจ้าผีหน้ากากตัวนี้มันมีชื่อว่าเมนเรกิ หรือ เมนเรอิกิ (面霊気 – Menreiki)
ผีหน้ากาก เมนเรกิ คือภูตผี หรือโยไค ที่จัดอยู่ในประเภทของ สึคุโมงามิ (付喪神の)
จ่าจ๊อดขอแวะขยายความนิดนึงนะ คือโยไค หรือผี หรือสัตว์ประหลาด หรือวิญญาณในญี่ปุ่นเนี่ย จะถูกแบ่งประเภทออกเป็น 4 ประเภทหลัก คือ 1.โอบาเกะ (ภูตที่แปลงกายได้) 2.คิตสึเนะ (ปีศาจจิ้งจอก) 3.โอนิ.(ภูตสายยักษ์) 4. สึคุโมงามิ (ภูต-วิญญาณที่สิงอยู่ในเครื่องมือ เครื่องใช้) เป็นวิญญาณที่สิงสถิตอยู่ในเครื่องไม้เครื่องมือ เช่นจอบ เสียม ตะกร้า ถาด จานชาม กะละมัง พวกเครื่องมือของเก่าของโบราณ รวมถึงหน้ากากไม้นี้ด้วยเช่นกัน
ตามความเชื่อยุคก่อน ว่ากันว่า เหล่าข้าวของเครื่องใช้ต่าง ๆนั้น ทุกชิ้นจะมีวิญญาณของมันอยู่ และถ้าวิญญาณของสิ่งของเหล่านั้นสามารถสะสมพลังงาน จนมันมีอายุครบ 100 ปีได้ วิญญาณจะสามารถพัฒนาการ เลื่อนขั้นจากวิญญาณธรรมดาที่ทำได้แค่สิงสู่สิ่งของ กลายเป็นวิญญาณที่สามารถแปลงร่าง-จนถึงวิญญาณที่สามารถแสดงอิทธิฤทธิ์ได้
แต่ถึงอย่างไรก็ดี จากการค้นบันทึกมักจะไม่พบหลักฐานของการหลอกหลอน ของวิญญาณประเภท สึคุโมงามิ (付喪神の) ที่ร้ายแรงอะไร สำหรับผีหน้ากากไม้ คือมาหลอกแบบว่าอยากให้รู้ว่าอยู่ตรงนี้นะ อาจจะมาให้เห็นแว๊ปๆ หรือมีแต่เสียงก๊อกแก๊กๆ เท่านั้น
ดังนั้น วิญญาณหน้ากากไม้ เมนเรกิ ที่มาหลอกเคสนี้ จึงไม่ใช่ผีใจร้ายแต่อย่างใด จ่าจ๊อดประเมินให้ผีหน้ากาก มีความน่ากลัวแค่ 2 กะโหลก (เต็ม 10) เท่านั้น
ข้อมูลเพิ่มเติม :
เอาเข้าจริง ผีหน้ากากไม้ เมนเรกิ โอกาสที่จะพบเจอนี่มีน้อยยยยยมาก !! เท่าที่จ่าจ๊อดไปสืบค้นดูหลายๆ ตำรามา ก็พบว่าเจอผีหน้ากากแค่เรื่องเล่าในหนังสือรวบรวมสัตว์ประหลาด และภูตผีปีศาจ 百器徒然袋（ひゃっきつれづれぶくろ）Hyakkitsurezurebukuro ของอาจารย์โทริยามะ เซกิเอ็น เท่านั้น (โดยหนังสือรวมคอลเลคชั่นสัตว์ประหลาด และภูตผีปีศาจ ประเภทของ สึคุโมงามิ (付喪神の) ทั้งชุดนี้ จะมีทั้งหมด 4 เล่ม) เป็นภาพลายเส้นจากจินตนาการ และได้รับแรงบันดาลใจมาจากหนังสือพระ Tsurezuregusa (徒然草) และเรื่องเล่าจากนิทานพื้นบ้านโบราณของญี่ปุ่น
สำหรับใครที่อยากดูภาพวาดผลงานต้นฉบับ สามารถไปดูได้ที่ 『百器徒然袋』(東京藝術大学附属図書館所蔵) https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100288200/1?ln=ja หน้า 29
出典: 国書データベース，https://doi.org/10.20730/100288200
และสำหรับเรื่องราวต้นกำเนิดความน่ากลัวของผีหน้ากากไม้ เมนเรอินั้น ได้เริ่มต้นที่โรงละครซารุงะกุ
บรรดาหน้ากากไม้ที่ใช้สำหรับแสดงละครโนห์ Nogaku (能楽) หลายร้อยชิ้น ได้ถูกสร้างขึ้นโดย ฮาตะโนะ คาวาคัตสึ ซึ่งเป็นผู้ติดตามของเจ้าชายโชโตกุ (มีความเชื่อว่าแต่เดิมนั้นตระกูลของฮาตะโนะ คาวาคัตสึ ผู้สร้างหน้ากาก นั้นเป็นตระกูลที่มีพลังพิเศษ อาจเป็นการถ่ายทอด หรือส่งต่อพลังทางจิตวิญญาณได้ ) ดังนั้นหน้ากากอันวิจิตรงดงามที่ฮาตะโนะ คาวาคัตสึ นั้นได้ใช้จิตวิญญาณสร้างหน้ากากเหล่านี้ จึงน่าจะมีพลังวิญญาณความศักดิ์สิทธิ์ แอบแฝงอยู่ในหน้ากากเหล่านั้นติดไปด้วย และเมื่อกาลเวลาผ่านล่วงเลยไป 100 ปี พลังงานวิญญาณที่สะสมครบวาระ หน้ากากไม้จะกลายร่างเป็น โยไคสึคุโมกามิ หรือ ผีหน้ากากไม้ ด้วยเจตนาเพียงเพื่อต้องการสื่อสารให้กับเจ้าของผู้ครอบครองหน้ากากนั้นดูแลหน้ากากให้ดี และห้ามทิ้งขว้างเป็นอันขาด
*** หมายเหตุ ***
บทความ “สเก็ตซ์ผี” มีเจตนาที่จะต้องการใช้เทคโนโลยีเอไอ เข้ามาสร้างภาพผี ในรูปแบบดิจิตอลตามความเข้าใจของเอไอ ในการเจนเนอเรทภาพ เพื่อให้เพื่อนๆ ได้เห็นภาพที่มีมิติแตกต่างจากภาพเขียนโบราณ และมีความเพลินเพลินกับเรื่องราว เรื่องเล่าเท่านั้น มิใด้ต้องการเปลี่ยนฐานข้อมูลดั้งเดิมแต่อย่างใด โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่านบทความด้วยนะจ๊ะ
ทักทายพูดคุยกับทีมงานเจแปนโบรชัวร์ได้ที่ www.facebook.com/JapanBrochure/
เรื่องแนะนำ :
– ศิลปินนักวาดภาพโปสเตอร์โรงภาพยนต์ หนึ่งเดียวในโอซาก้า Shoji Hachijo
– 投票ポスター2022 “การออกแบบโปสเตอร์หาเสียง 2022”
– การร่วมมือกันของอนิเมะซาซาเอะซัง กับมูลนิธิ Nippon Foundation
– เกิร์ลกรุ๊ปวง Perfume ร่วมโปรโมทการท่องเที่ยวของจังหวัดฮิโรชิม่า
– ทริปตามล่าตราประทับและชมดอกไม้
#ภาพสเก็ตซ์ผี EP.01 (面霊気 – Menreiki) วิญญาณหน้ากากไม้ เมนเรกิ
