Ino’s Map: แผนที่เปลี่ยนโลกของชายวัยเกษียณ ตอนที่ 3… แผนที่แห่งปาฏิหาริย์และมรดกที่โลกต้องก้มหัวให้ (The Legacy)
มหากาพย์การเดินเท้าอันยาวนานสิ้นสุดลงในการสำรวจครั้งที่ 10 ในปี ค.ศ. 1816 ทาดาทากะในวัย 71 ปี เดินทางกลับสู่เอโดะพร้อมด้วยกองเอกสารข้อมูลการรังวัดขนาดยักษ์ที่สูงท่วมหัว เขาทุ่มเทเวลาที่เหลืออันน้อยนิดในชีวิตเพื่อควบคุมการเขียนและการลงหมึกพิมพ์แผนที่อย่างละเอียดลออ แต่เป็นเรื่องที่น่าเศร้าใจยิ่งนักครับ ทาดาทากะเสียชีวิตลงในปี ค.ศ. 1818 ด้วยวัย 73 ปี ก่อนที่แผนที่ฉบับสมบูรณ์จะเสร็จสิ้นเพียงไม่กี่ปี
ว่ากันว่า ในตอนที่ทาดาทากะเสียชีวิต เหล่าลูกศิษย์และลูกชายของอาจารย์โยชิโทกิตัดสินใจปิดบังเรื่องการเสียชีวิตของทาดาทากะเป็นความลับสุดยอด พวกเขาแอบฝังร่างของทาดาทากะอย่างเงียบเชียบ และทำทีเป็นว่าชายชรายังคงมีชีวิตนอนป่วยอยู่ในเรือนทำงาน เหตุที่ต้องทำเช่นนี้เพราะหากรัฐบาลโชกุนรู้ว่าหัวหน้าโครงการเสียชีวิต โครงการอาจถูกระงับและงบประมาณพิมพ์แผนที่อาจถูกดึงคืน เหล่าลูกศิษย์จึงยอมกลายเป็นผู้ผิดกฎหมาย ร่วมแรงร่วมใจกันสานงานต่อจากข้อมูลที่อาจารย์ทิ้งไว้ให้อย่างครบถ้วน จนกระทั่งอีก 3 ปีต่อมา ในปี ค.ศ. 1821 แผนที่ก็เสร็จสมบูรณ์ร้อยเปอร์เซ็นต์ พวกเขาจึงประกาศการตายของทาดาทากะอย่างเป็นทางการ พร้อมทั้งนำแผนที่ขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายแด่องค์โชกุน
Ino Tadataka Survey Maps (Ino’s Map)
แผนที่ชุดนี้มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า ไดนิฮอน เอนไค โยจิ เซนซุ (DaiNihon enkai yochi zenzu) หรือที่เรารู้จักกันในนาม Ino’s Map ประกอบด้วยแผนที่มาตราส่วนต่างๆ รวมกันถึง 214 แผ่น เมื่อนำมาต่อกันทั้งหมด มันจะกลายเป็นภาพจำลองประเทศญี่ปุ่นที่มีความละเอียดและแม่นยำสูงมากอย่างเหลือเชื่อ
ความพีคของประวัติศาสตร์เรื่องนี้เกิดขึ้นในช่วงปลายยุคเอโดะ เมื่อลัทธิจักรวรรดินิยมตะวันตกขยายอิทธิพลเข้ามาในเอเชีย กองทัพเรือของจักรวรรดิอังกฤษได้ล่องเรือสำรวจรบเข้ามาในน่านน้ำญี่ปุ่น และยื่นข้อเสนอแกมบังคับว่าจะขอทำการตรวจวัดและจัดทำแผนที่ชายฝั่งของญี่ปุ่นเอง ซึ่งในภาษานักล่าอาณานิคม มันคือการเข้ามาทำแผนที่ยุทธศาสตร์เพื่อเตรียมส่งกองทัพบุกยึดในภายหลังนั่นเองครับ
ทางรัฐบาลโชกุนปฏิเสธที่จะให้ราชนาวีอังกฤษเข้าสำรวจ แต่เพื่อเป็นการตัดบท ขุนนางญี่ปุ่นจึงได้นำ Ino’s Map ฉบับคัดลอกออกมากางต่อหน้าผู้บัญชาการเรือรบอังกฤษ เมื่อเหล่านักเดินเรือและเจ้าหน้าที่รังวัดชาวอังกฤษได้เห็นแผนที่ของทาดาทากะ พวกเขาถึงกับต้องตกตะลึงจนตาค้าง! เพราะรายละเอียดของเส้นชายฝั่ง อ่าว โขดหิน และพิกัดละติจูดลองจิจูดที่ชายชราญี่ปุ่นทำขึ้นมานั้น มันมีความแม่นยำเทียบเท่าหรือเหนือกว่าเครื่องมือสมัยใหม่ที่ชาติตะวันตกมีในยุคนั้นเสียอีก
เมื่อตระหนักได้ว่าญี่ปุ่นมีระบบข้อมูลภูมิศาสตร์ที่ก้าวหน้าและรู้จักชัยภูมิของตนเองอย่างทะลุปรุโปร่ง กองทัพอังกฤษจึงยอมล้มเลิกแผนการที่จะเข้ามาสำรวจชายฝั่ง และยอมรับความอัจฉริยะของคนญี่ปุ่นอย่างดุษฎี เหตุการณ์นี้ถือเป็นปาฏิหาริย์ทางวิทยาศาสตร์ที่ช่วยให้ญี่ปุ่นรอดพ้นจากการตกเป็นเป้าหมายการบุกโจมตีทางเรือในช่วงเวลาที่เปราะบางที่สุด
ในยุคปัจจุบัน สำนักงานสารสนเทศภูมิศาสตร์แห่งประเทศญี่ปุ่น (GSI) ได้ลองนำ Ino’s Map ของทาดาทากะมาทำการซ้อนทับเทียบกับภาพถ่ายดาวเทียมที่ถ่ายจากอวกาศและแผนที่ดิจิทัลระบบ GIS ผลลัพธ์ที่ได้ทำให้นักวิทยาศาสตร์ยุคปัจจุบันต้องขนลุกซู่ เพราะแนวเส้นขอบชายฝั่งของทาดาทากะมีเปอร์เซ็นต์ความคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริงน้อยมากจนแทบจะไม่มีนัยสำคัญ ทั้งที่มันถูกสร้างขึ้นด้วยสองเท้าและการนับก้าวของชายวัยเกษียณเมื่อสองร้อยกว่าปีที่แล้ว
Sawara Inoh Tadataka Museum and Memorial House
ทุกวันนี้ ร่างของอิโนอุ ทาดาทากะ ได้นอนพักผ่อนอย่างสงบอยู่ข้างๆ สุสานของอาจารย์ทากาฮาชิ โยชิโทกิ ที่วัดเกนคูจิ ในกรุงโตเกียว เป็นการปิดฉากมหากาพย์ของศิษย์วัย 50 กับอาจารย์วัย 31 ที่ร่วมกันสร้างมรดกอันล้ำค่าที่กลายเป็นสมบัติชาติ และช่วยปกป้องแผ่นดินเกิดไว้ได้ด้วยก้าวเท้าอันมุ่งมั่น
เรื่องราวของทาดาทากะคือบทสรุปและข้อคิดเตือนใจที่ทรงพลังที่สุดครับว่า ไม่มีใครที่แก่เกินกว่าจะเรียนรู้ และไม่มีเวลาที่สายเกินไปที่จะเริ่มต้นทำตามความฝัน ขอเพียงแค่คุณมีใจที่แกร่งพอที่จะก้าวเท้าแรกออกไป เช่นเดียวกับชายวัยเกษียณผู้เปลี่ยนโลกคนนี้ครับ
เกร็ดน่ารู้ท้ายตอน
ในเวลาต่อมา แผนที่ชุดนี้เกือบจะทำให้เกิดปัญหาระดับประเทศในเหตุการณ์ซีโบลด์ ปี ค.ศ. 1828 เมื่อ ฟิลิปป์ ฟรานซ์ ฟอน ซีโบลด์ แพทย์ชาวเยอรมันพยายามลักลอบนำสำเนา Ino’s Map ออกนอกประเทศญี่ปุ่น รัฐบาลโชกุนสั่งจับกุมผู้เกี่ยวข้องทั้งหมดทันที เนื่องจากถือว่าข้อมูลในแผนที่นี้คือความมั่นคงสูงสุดของชาติที่ห้ามมิให้คนต่างชาติล่วงรู้เป็นอันขาด
เรื่องแนะนำ :
– Ino’s Map: แผนที่เปลี่ยนโลกของชายวัยเกษียณ ตอนที่ 2
– Ino’s Map: แผนที่เปลี่ยนโลกของชายวัยเกษียณ ตอนที่ 1
– ไทระ: จากสายเลือดจักรพรรดิ สู่ผู้ครองแผ่นดิน ตอนที่ 8 มรดกของไทระ และบทเรียนจากประวัติศาสตร์
– ไทระ: จากสายเลือดจักรพรรดิ สู่ผู้ครองแผ่นดิน ตอนที่ 7 ร่องรอยของไทระในแผ่นดินญี่ปุ่น
– ไทระ: จากสายเลือดจักรพรรดิ สู่ผู้ครองแผ่นดิน ตอนที่ 6 ไทระในโลกของวรรณกรรม และตำนานที่ไม่มีวันเลือน
ขอบคุณรูปภาพ และข้อมูลอ้างอิง :
• Ino Tadataka Museum Official Website: https://www.city.katori.lg.jp/museum/
• Geospatial Information Authority of Japan (GSI) Historical Mapping Archives: https://www.gsi.go.jp/
• National Diet Library of Japan – Digital Collection of Ino-zu: https://www.ndl.go.jp/
https://ica-proc.copernicus.org/articles/2/11/2019/ica-proc-2-11-2019.pdf
https://www.snowmonkeyresorts.com/
https://www.tokushima-u.ac.jp/english/news/62612.html
#Ino’s Map: แผนที่เปลี่ยนโลกของชายวัยเกษียณ ตอนที่ 3… แผนที่แห่งปาฏิหาริย์และมรดกที่โลกต้องก้มหัวให้ (The Legacy) #Ino Tadataka
