“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 6 ปลายอำนาจในยุคเฮอัน ความรุ่งเรืองที่กำลังโรยรา
ถ้าเปรียบตระกูลฟูจิวาระเป็นละครเรื่องยาว ช่วงนี้ก็คือซีซันที่ผู้ชมเริ่มบ่นว่า “ทำไมพล็อตมันซ้ำไปซ้ำมา” เพราะแม้พวกเขายังนั่งเก้าอี้ผู้สำเร็จราชการเหมือนเดิม แต่พลังจริงๆ ที่เคยคุมทั้งประเทศได้ เริ่มสั่นคลอนทีละน้อย
สิ่งแรกที่ทำให้ฟูจิวาระอ่อนแอลงก็คือ การแต่งงานเชิงการเมืองไม่เวิร์กเหมือนเมื่อก่อน
จักรพรรดิหลายพระองค์เริ่มไม่อยากเป็นหุ่นเชิดให้ทางฝั่งแม่อีกต่อไป โดยเฉพาะ จักรพรรดิ โกะ-ซันโจ (Emperor Go-Sanjō, 後三条天皇) ผู้ขึ้นครองราชย์ในปี ค.ศ. 1068 นับเป็นจักรพรรดิพระองค์แรกในรอบกว่าศตวรรษที่ไม่ได้มีมารดาเป็นสายฟูจิวาระ!
Emperor Go-Sanjō
ผลลัพธ์คือ ฟูจิวาระหมดสิทธิ์ผูกขาดอำนาจแบบเดิม และจักรพรรดิโกะ-ซันโจยังเดินหน้าปฏิรูประบบราชการด้วยตนเอง ทำให้ฟูจิวาระกลายเป็นเพียง “ขุนนางธรรมดา” ที่อยู่ในราชสำนักเท่านั้น
นอกจากจักรพรรดิเริ่ม “เอาคืน” แล้ว อีกปัจจัยสำคัญคือการผงาดขึ้นของตระกูลนักรบอย่าง ไทระ (Taira, 平氏) และ มินาโมโตะ (Minamoto, 源氏)
สองตระกูลนี้ไม่ได้สนใจเขียนกลอนหรือเลือกผ้าสวยๆ แต่สนใจเรื่องกองทัพและการควบคุมพื้นที่จริง พวกเขาสร้างกองกำลังที่มีประสิทธิภาพและค่อยๆ เข้ามามีบทบาทสำคัญในกิจการบ้านเมือง โดยเฉพาะเมื่อเกิดความวุ่นวายในชนบท
ดังนั้น แม้ฟูจิวาระยังมีอิทธิพลในวัง แต่ถ้าเกิดกบฏหรือศึกใหญ่ คนที่ต้องออกโรงจัดการจริงๆ กลับกลายเป็นไทระกับมินาโมโตะ
เรื่องที่ตอกย้ำความโรยราของฟูจิวาระก็คือการเกิดระบบใหม่ที่เรียกว่า อินเซ (Insei, 院政) หรือ “รัฐบาลในร่มเงา” ซึ่งหมายถึงจักรพรรดิที่สละราชสมบัติแล้ว (เรียกว่า โจโค, Jōkō, 上皇) แต่ยังคงกุมอำนาจอยู่เบื้องหลัง
ระบบนี้ถูกริเริ่มโดย จักรพรรดิ โชริกุ (Emperor Shirakawa, 白河天皇) และทำให้ตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแบบฟูจิวาระเริ่มไม่จำเป็นอีกต่อไป เพราะจักรพรรดิที่สละราชย์ก็ยังคงควบคุมการเมืองด้วยตนเองอยู่ดี
พูดให้เข้าใจง่ายๆ คือ อำนาจของฟูจิวาระเหมือนแสงจันทร์ที่เคยเต็มดวง แต่ตอนนี้เริ่มถูกเมฆหนาทึบ—ทั้งจักรพรรดิผู้เข้มแข็ง และเหล่านักรบที่กำลังเติบโต—บดบังเอาไว้
เกร็ดท้ายเรื่อง
มีเรื่องเล่าว่า จักรพรรดิโกะ-ซันโจ (Emperor Go-Sanjō, 後三条天皇) เป็นคนจริงจังกับการทำงานราชการมาก ถึงขั้นตรวจเอกสารราชการด้วยตัวเองทุกฉบับจนขุนนางฟูจิวาระบ่นอุบ เพราะปกติเขาจะส่งเอกสารผ่านๆ แล้วก็ไปร่ายกลอนหรือดื่มสาเกต่อ การที่จักรพรรดิ “เล่นของจริง” แบบนี้เลยถูกมองว่าเป็นสัญญาณเริ่มต้นของการสิ้นสุดยุคฟูจิวาระครองอำนาจเบ็ดเสร็จ
ตอนหน้า เราจะไปดูกันว่า หลังจากสูญเสียตำแหน่งผู้นำประเทศ ฟูจิวาระปรับตัวอย่างไรในยุคที่ซามุไรขึ้นมาครองเวทีญี่ปุ่นเต็มตัว
เรื่องแนะนำ :
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 5 รอยร้าวจากภายใน สู่ความท้าทายจากภายนอก
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 4 วรรณคดี ศิลปะ และความหรูหราแห่งราชสำนักเฮอัน
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 3 อำนาจในเงามืด บทบาทผู้สำเร็จราชการ
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 2 ราชสำนักในกำมือ ฟูจิวาระยุคทองแห่งเฮอัน
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 1 กำเนิดฟูจิวาระ จากเสนาบดีสู่เสาหลักราชสำนัก
– 47 Ronin ตอนที่ 5 : ภักดีจนวาระสุดท้าย จุดจบที่กลายเป็นจุดเริ่มต้นของตำนาน
ขอบคุณรูปภาพ :
https://zhuanlan.zhihu.com/p/252874144
“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 6 ปลายอำนาจในยุคเฮอัน ความรุ่งเรืองที่กำลังโรยรา #fujiwara
