“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 2 ราชสำนักในกำมือ ฟูจิวาระยุคทองแห่งเฮอัน
หลังจากตอนที่แล้ว เรารู้จัก ฟูจิวาระ โนะ คะมาตาริ (Fujiwara no Kamatari, 藤原鎌足) ผู้วางรากฐานให้ตระกูลฟูจิวาระก้าวขึ้นสู่เวทีการเมืองญี่ปุ่น คราวนี้เราจะเดินทางต่อเข้าสู่ยุคที่ตระกูลนี้ยิ่งใหญ่ถึงขีดสุด ยุคที่ราชสำนักญี่ปุ่นกลายเป็นเหมือน “คอนโดหรู” ของพวกเขา นั่นคือ สมัยเฮอัน (Heian, 平安時代)
ช่วงนี้เริ่มต้นในปี ค.ศ. 794 เมื่อ จักรพรรดิ คัมมุ (Emperor Kanmu, 桓武天皇) ทรงย้ายเมืองหลวงมาอยู่ที่เฮอันเคียว (Heian-kyō, 平安京) หรือก็คือเกียวโตในปัจจุบัน และจากนั้นเป็นต้นมา ราชสำนักญี่ปุ่นก็ค่อยๆ กลายเป็นสนามเด็กเล่นของตระกูลฟูจิวาระ
สิ่งที่ทำให้ฟูจิวาระยืนเหนือใครได้ก็คือ “กลยุทธ์แต่งงาน” บุตรสาวของตระกูลจะถูกส่งไปแต่งกับจักรพรรดิ พอจักรพรรดิพระองค์ใหม่ขึ้นครองราชย์ ก็จะกลายเป็น “ลูกเขยฟูจิวาระ” แถมพระมารดาก็เป็นเชื้อสายฟูจิวาระอีกต่างหาก แบบนี้ก็เท่ากับว่าลูกหลานจักรพรรดิแทบจะมี DNA ฟูจิวาระเต็มไปหมด
ยกตัวอย่างเช่น ฟูจิวาระ โนะ ฟุฮิโตะ (Fujiwara no Fuhito, 藤原不比等) ลูกชายของคะมาตาริ เขาส่งลูกสาวไปแต่งกับจักรพรรดิ และทำให้หลานๆ ที่เกิดขึ้นมีสายเลือดฟูจิวาระ ต่อมา ฟูจิวาระ โนะ มิจินางะ (Fujiwara no Michinaga, 藤原道長) ขุนนางผู้โด่งดังที่สุดของตระกูล ก็สามารถส่งลูกสาวตัวเองไปเป็นพระมเหสีของจักรพรรดิถึงสี่พระองค์รวด ฟังแล้วอาจจะนึกถึงเกมหมากรุก ที่ใครครอง “ราชินี” ได้มากก็ครองกระดานทั้งหมด
และเมื่อจักรพรรดิพระองค์ใหม่ยังทรงพระเยาว์ ใครจะเป็นคนดูแล? ก็ไม่พ้น “น้าฝั่งแม่” ซึ่งก็คือบรรดาฟูจิวาระนั่นเอง โดยตำแหน่งนี้มีชื่อว่า ผู้สำเร็จราชการ (Sesshō, 摂政) สำหรับจักรพรรดิยังทรงพระเยาว์ และ คัมปาคุ (Kampaku, 関白) สำหรับจักรพรรดิที่โตแล้ว แต่ไม่อยากเหนื่อยบริหารประเทศ ฟังแล้วเหมือนตำแหน่ง “เลขาฯ ผู้จัดการ” แต่ในความเป็นจริงคือ “นายกเงา” ชัดๆ
ในยุคนี้เองที่คำกล่าวหนึ่งของมิจินางะถูกบันทึกไว้ว่า
“อำนาจของข้านั้นรุ่งเรืองดุจดวงจันทร์เพ็ญ ไม่มีสิ่งใดมาบดบังได้”
ซึ่งก็ไม่ได้เกินจริงนัก เพราะฟูจิวาระในสมัยเขาแทบจะกำหนดทุกเรื่องในราชสำนัก ตั้งแต่การแต่งตั้งตำแหน่งขุนนาง ไปจนถึงการเลือกจักรพรรดิพระองค์ต่อไป
แต่ใช่ว่าชีวิตราชสำนักจะมีแต่การเมืองอย่างเดียว ยุคเฮอันยังเป็นช่วงที่ญี่ปุ่นผลิตงานวรรณคดีและศิลปะออกมาอย่างงดงาม หนึ่งในผลงานที่โด่งดังที่สุดคือ เกนจิ โมโนกาตาริ (Genji Monogatari, 源氏物語) ที่แต่งโดย มุระซากิ ชิคิบุ (Murasaki Shikibu, 紫式部) ในราชสำนักที่ฟูจิวาระอุปถัมภ์อยู่พอดี เรียกได้ว่า ขณะที่เบื้องหลังพวกผู้ชายฟูจิวาระกำลังคิดแผนการเมือง ฝ่ายหญิงในวังกลับสร้างผลงานวรรณกรรมที่คนทั่วโลกยกย่องว่าเป็นนวนิยายเล่มแรกของโลก
ในสายตาคนยุคปัจจุบัน บางทีการเมืองของฟูจิวาระอาจจะดูเหมือน “ละครน้ำเน่า” ที่เล่นกันวนไปวนมา ระหว่างจักรพรรดิ ลูกสาวฟูจิวาระ และผู้สำเร็จราชการ แต่สำหรับคนในยุคนั้นนี่คือวิธีรักษาอำนาจให้อยู่ในมือโดยไม่ต้องใช้ดาบสักเล่มเดียว
และด้วยวิธีนี้เอง ตระกูลฟูจิวาระจึงกลายเป็นเจ้าของ “ยุคทองแห่งเฮอัน” อย่างแท้จริง ทั้งอำนาจทางการเมืองที่มั่นคง และความหรูหราทางวัฒนธรรมที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
ตอนหน้า เราจะไปดูกันต่อว่า เมื่อฟูจิวาระยิ่งใหญ่ถึงจุดสูงสุดแล้ว อะไรคือรอยร้าวที่ค่อยๆ กัดเซาะอำนาจของพวกเขา จนซามุไรเริ่มมีพื้นที่ในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นมากขึ้นเรื่อยๆ
เกร็ดท้ายเรื่อง
ในยุคของ ฟูจิวาระ โนะ มิจินางะ (Fujiwara no Michinaga, 藤原道長) มีบันทึกว่าเวลามีงานเลี้ยงใหญ่ ขุนนางทั้งหลายต่างแย่งกันหาที่นั่งใกล้เขา เพราะใครได้คุยกับมิจินางะเพียงประโยคเดียว โอกาสเลื่อนตำแหน่งก็แทบจะแน่นอน จนมีคนแซวกันว่า “นั่งใกล้มิจินางะ เหมือนได้นั่งบนขั้นบันไดเลื่อนสู่ตำแหน่งใหญ่” กลายเป็นมุกขำๆ ในราชสำนักไปเลย
เรื่องแนะนำ :
– “ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 1 กำเนิดฟูจิวาระ จากเสนาบดีสู่เสาหลักราชสำนัก
– 47 Ronin ตอนที่ 5 : ภักดีจนวาระสุดท้าย จุดจบที่กลายเป็นจุดเริ่มต้นของตำนาน
– 47 Ronin ตอนที่ 3 : แผนลับหนึ่งปี การล้างแค้นที่ไม่มีใครล่วงรู้
– 47 Ronin ตอนที่ 2 : ซามูไรไร้นาย ชีวิตหลังการล่มสลาย
– 47 Ronin ตอนที่ 1 : ศึกในปราสาทเอโดะ จุดเริ่มต้นแห่งความแค้น
– เกิดเป็นเมียซามูไร เมื่อเลือกจะตาย ย่อมต้องไม่ธรรมดา!
ขอบคุณรูปภาพ :
http://narabito.cocolog-nifty.com/
“ฟูจิวาระ : ตระกูลผู้ครองเงาราชสำนักญี่ปุ่น” ตอนที่ 2 ราชสำนักในกำมือ ฟูจิวาระยุคทองแห่งเฮอัน
