ทงฟา (トンファー) หรือ ไม้ศอก: อาวุธข้ามทวีป

ผู้เขียนเคยเขียนถึงกระบองสองท่อนไปแล้วว่ามีประวัติศาสตร์ร่วมกันในหลายอารยธรรม กระบองสองท่อน เป็นประวัติศาสตร์ของชาติใดกันแน่? จีน, ญี่ปุ่น, หรือฟิลิปปินส์? วันนี้อยากพูดถึงอาวุธอีกประเภทที่ข้ามน้ำข้ามทะเลไปถึงสหรัฐอเมริกากันเลยทีเดียว โดยในภาษาไทยเรียกสิ่งนี้ว่า “ไม้ศอก” ในขณะที่ภาษาญี่ปุ่นจะใช้ภาษาโอกินาวาเรียกสิ่งนี้ว่า “ทงฟา (トンファー)” ซึ่งหากใครเป็นแฟนภาพยนตร์จีนกำลังภายใน หรือภาพยนตร์มวยไทยอย่างเรื่ององค์บาก ก็จะทราบได้ทันทีว่าผู้เขียนกำลังพูดถึงอะไร

ทงฟา

ก่อนอื่นมาดูในเอเชียกันก่อน ยังคงเป็นที่ถกเถียงกันว่าใครเป็นเจ้าตำรับกันแน่ เนื่องจากสิ่งนี้มีมานานแสนนานเกินศตวรรษ จึงเก่าเกินกว่าจะค้นคว้าหาหลักฐานมายืนยันได้ในปัจจุบันว่าใครเป็นคนคิดค้นกันแน่ โดยแบ่งเป็นสายเอเชียตะวันออก (จีน ญี่ปุ่น เกาหลี) และ สายเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ไทยและแหลมทองหลายประเทศเพื่อนบ้านของไทย ที่ยุคนี้เราเรียกอาเซียนนั่นเอง)

โดยทางเอเชียตะวันออกนั้นว่ากันว่าเกิดสิ่งนี้ขึ้นที่ริวกิวเป็นดินแดนแรก โดยผู้เขียนเคยพูดถึงไปแล้วว่าริวกิวเมื่อก่อนเป็นประเทศเอกราช แต่ปัจจุบันกลายเป็นจังหวัดโอกินาวา กระบองสองท่อน เป็นประวัติศาสตร์ของชาติใดกันแน่? จีน, ญี่ปุ่น, หรือฟิลิปปินส์? และ บ่อเกิดและการจัดหมวดหมู่ของคาราเต้ พอญี่ปุ่นผนวกริวกิวเข้าเป็นโอกินาวา ญี่ปุ่นก็อ้างว่าสิ่งนี้เป็นของญี่ปุ่น ในขณะที่ทางจีนและเกาหลีเองก็ได้รับอารยธรรมนี้ตั้งแต่โบราณก็เลยอ้างเช่นกันว่าที่จริงเป็นของพวกฉันต่างหาก อย่างไรก็ตามยังไม่สามารถยืนกรานได้ 100% ว่าเป็นของริวกิวแน่ ๆ เพราะคาราเต้ริวกิวเองก็มีหลายสำนักที่ได้รับอิทธิพลมาจากจีนเช่นกัน จึงอาจเกิดที่จีนก็ได้เช่นกัน แนวโน้มสูงจึงน่าจะเกิดที่จีนหรือเกิดริวกิวอย่างใดอย่างหนึ่ง

โดยทงฟาของเอเชียตะวันออกจะมีด้ามจับเพียงด้ามเดียวต่อหนึ่งข้าง นอกจากใช้ป้องกันแขนแล้ว ยังใช้หมุนควงเป็นอาวุธได้ด้วย เวลาใช้นิยมใช้สองข้างรวมกันเป็นหนึ่งคู่

ไม้ศอก

ในขณะที่ไม้ศอกของทางอาเซียนจะมีลักษณะต่างออกไป คือจะมีด้ามจับ 2 ด้ามต่อหนึ่งข้าง ด้ามหนึ่งไว้จับ ส่วนอีกด้ามไว้ป้องกันนิ้วมือ และจะมีรูให้ร้อยเชือกที่ใกล้ส่วนข้อศอกเพื่อมัดแขนให้ติดกับไม้ศอก จึงไม่มีการหมุนควงเป็นอาวุธเหมือนทงฟาของเอเชียตะวันออก อาจเพราะแม่ไม้มวยอาเซียนนั้นต่างจากวิทยายุทธตระกูลเอเชียตะวันออก สิ่งนี้จึงถูกประยุกต์ให้เข้ากับเพลงยุทธประจำท้องถิ่น แต่อาเซียนก็นิยมใช้สิ่งนี้เป็นคู่เหมือนเอเชียตะวันออกเช่นกัน

ไม้ศอกของทางอาเซียนมีประวัติศาสตร์ค่อนข้างเก่าแก่ อาจมีมาก่อนที่อาเซียนจะเกิดเป็นประเทศต่าง ๆ อย่างในปัจจุบัน จึงไม่สามารถยืนยันได้ว่าประเทศไหนคิดค้น เพราะตอนนั้นยังไม่มีการแบ่งประเทศแบบปัจจุบัน อีกทั้งสังคมทางอาเซียนเราเป็นสังคมมุขปาฐะคือเน้นการถ่ายทอดภูมิปัญญาผ่านการบอกเล่ามากกว่าผ่านตัวหนังสือเขียนบันทึก จึงยังหาหลักฐานชัดเจนไม่ได้มากนัก

จุดร่วมกันที่น่าจะเห็นพ้องคือ สิ่งนี้มีแนวโน้มสูงที่จะมาจากด้ามจับของ “โม่หิน” คือโม่ที่เราใช้โม่แป้งนั่นเอง ดึงด้ามจับออกมาจะมีลักษณะคล้ายอาวุธชนิดนี้อย่างมาก

โม่หิน

การที่ริวกิวเป็นเมืองท่าที่ทำตัวเป็นพ่อค้าคนกลาง คอยติดต่อค้าขายระหว่างจีน ญี่ปุ่น เกาหลี และ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จึงไม่อาจรู้ได้เลยว่า สิ่งนี้เกิดที่ริวกิวแล้วค่อยมาที่อาเซียน หรือว่า เกิดที่อาเซียนแล้วค่อยถ่ายทอดไปริวกิวกันแน่ โดย ณ ปัจจุบันจึงทราบเพียงว่ามีความเป็นไปได้ 3 แบบคือ

1. เกิดที่จีน แล้วถ่ายทอดไปริวกิว แล้วถ่ายทอดมาอาเซียน
2. เกิดที่อาเซียน แล้วถ่ายทอดไปริวกิว แล้วถ่ายทอดไปจีน
3. เกิดที่ริวกิว แล้วค่อยถ่ายทอดกระจายไปที่จีน และ อาเซียน

Side Handle Baton หรือ PR-24

จุดที่น่าสนใจมากคือการที่อาวุธชนิดนี้ข้ามน้ำข้ามทะเลไปไกลถึงสหรัฐอเมริกาในทศวรรษที่ 70s และมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ชัดเจนว่า มีการประยุกต์ทงฟาจากโอกินาวาไปเป็นตระกูลหนึ่งของกระบองตำรวจตะวันตกที่เรียกว่า Baton โดยเรียกสิ่งนี้ว่า Side Handle Baton แต่ผู้ผลิตใช้ชื่อรุ่นของกระบองรูปแบบนี้ว่า PR-24 จนคำว่า PR-24 ก็กลายเป็นคำศัพท์เฉพาะที่มีความหมายว่า Side Handle Baton ไปเลย โดยเป็นที่นิยมในสหรัฐอเมริกาและแพร่หลายไปยุโรปบางประเทศอีกด้วย

จุดแข็งของ Side Handle Baton ที่ชาวตะวันตกชอบคือใช้ป้องกันอาวุธมีคมได้ชะงัดนัก ดีกว่ากระบองแท่งเดียวแบบเดี่ยว ๆ โดยใช้ได้หลากหลายทั้งทุบ ตี หรือใช้ปัดของมีคม ใช้จับล็อกแขน หรือแม้แต่ใช้ขว้างก็ยังได้ โดยจุดที่ต่างจากของเอเชียตะวันออกและของอาเซียนคือ ของตะวันตกนิยมใช้แค่ข้างเดียว (แต่ไม่ได้ห้ามใช้เป็นคู่) ในขณะที่ของเอเชียจะต้องมาเป็นคู่เพราะฝึกเพลงยุทธด้วยสองแขนเสมอ นอกจากนี้ของเอเชียนิยมใช้วัสดุธรรมชาติเป็นไม้เนื้อแข็ง ในขณะที่ Side Handle Baton หรือ PR-24 มักเป็นวัสดุสังเคราะห์หรือเป็นโลหะไปเลย ไม่ค่อยมีเป็นไม้ธรรมชาติเท่าไร

ที่ยืนยันได้ตอนนี้เลยคือ สิ่งนี้เกิดขึ้นที่เอเชียอย่างแน่นอน ไม่ทราบได้ว่าที่เอเชียประเทศหรือบริเวณใด แต่เกิดที่เอเชียก่อน แล้วค่อยข้ามน้ำข้ามทะเลไปเกิดอารยธรรมใหม่ที่สหรัฐอเมริกาก่อน แล้วค่อยแพร่หลายไปที่ยุโรป เป็นเรื่องน่าสนใจมากที่หลาย ๆ ประเทศที่กล่าวมามีอารยธรรมที่แตกต่างกันมาก แต่อาวุธชนิดนี้กลายเป็นสิ่ง Universal ของมนุษยชาติจำนวนมากไปได้

เรื่องแนะนำ :
– กระแส Wellness และการเกิด ISO 25554 (Wellness ISO หรือ Wellbeing ISO)
– แข็งแกร่งเพียงใด โรคหัวใจก็ซุ่มอยู่ (Dragon Ball)
– Doraemon และ Dr. Stone “ความต่างในความเหมือนของการ์ตูนวิทยาศาสตร์”
– อวสานล่ามและนักแปลภาษาญี่ปุ่น – จริงหรือ?
– โชจู (Shochu) และโซจู (Soju) นั้นต่างกันไฉน?

ขอบคุณรูปภาพจาก
https://www.cbr.com/dbz-goku-heart-virus-explained/
https://dbzoutpost.com/products/androids-saga-limited-100
https://www.facebook.com/groups/2052552045132180/posts/2239355599785156/

#ทงฟา (トンファー) หรือ ไม้ศอก: อาวุธข้ามทวีป