Ino’s Map: แผนที่เปลี่ยนโลกของชายวัยเกษียณ ตอนที่ 2… 17 ปี 40,000 กิโลเมตร และก้าวเท้าที่เปลี่ยนโฉมญี่ปุ่น (The Journey)

จากก้าวแรกที่เยื้องย่างออกจากเอโดะ วันเวลาผ่านไปจากเดือนเป็นปี จากปีขยายออกเป็นทศวรรษ โครงการสำรวจชายฝั่งที่ตอนแรกตั้งเป้าไว้เพียงแค่เกาะตอนเหนืออย่างเอโซจิ กลับบานปลายกลายเป็นมหากาพย์โครงการระดับชาติที่กินเวลายาวนานถึง 17 ปีเต็ม ทาดาทากะนำทีมออกสำรวจทั้งหมด 10 ครั้งใหญ่ เดินเท้าผ่านแว่นแคว้นหัวเมืองต่างๆ ตั้งแต่สุดขอบเหนือของฮอกไกโดลงไปจนถึงใต้สุดของเกาะคิวชู รวมระยะทางเดินเท้าทั้งหมดกว่า 40,000 กิโลเมตร ซึ่งเป็นระยะทางที่เทียบเท่ากับการเดินรอบเส้นศูนย์สูตรของโลกใบนี้พอดีครับ

ลองจินตนาการถึงความหฤโหดดูนะครับ ชายชราในวัยเลขห้าและเลขหก ต้องเดินเท้าวันละหลายสิบกิโลเมตร ท่ามกลางสภาพอากาศที่แปรปรวนอย่างรุนแรงของเกาะญี่ปุ่น ในฤดูหนาวทางตอนเหนือ ลมพายุหิมะพัดกรรโชกจนนิ้วมือแข็งทื่อจนแทบจะจับปากกาบันทึกค่าไม่ได้ ในฤดูร้อนทางตอนใต้ แสงแดดแผดเผาและพายุไต้ฝุ่นถล่มจนเต็นท์พักแรมพังทลาย แต่ไม่มีสิ่งใดที่จะหยุดยั้งฝีเท้าของชายคนนี้ได้เลย

สิ่งที่น่าทึ่งที่สุดในการเดินทางครั้งนี้ไม่ใช่แค่ระยะทาง แต่คือความแม่นยำทางวิทยาศาสตร์ภายใต้ข้อจำกัดยุคโบราณ วิธีการรังวัดหลักที่ทาดาทากะใช้เรียกว่า “โดเซนโฮ” หรือ dosen-ho การรังวัดแบบโครงข่ายแนวเส้นตรง (รังวัดก้าวเดิน) ควบคู่ไปกับการวัดมุมดาวเพื่อหาพิกัดทางดาราศาสตร์ เครื่องมือของเขามีเพียงเข็มทิศตลับ โซ่ววัดระยะ และกล้องส่องเล็งมุมขั้นพื้นฐานเท่านั้น

Ino’s map

แล้วเขาทำอย่างไรให้แผนที่ขนาดยักษ์มีความแม่นยำระดับเซนติเมตร คำตอบคือน่าทึ่งจนต้องก้มกราบหัวใจแกเลยครับ ทาดาทากะใช้ก้าวเท้าของตัวเองเป็นมาตรวัดหลัก เขาฝึกฝนตัวเองอย่างหนักจนกระทั่งสามารถรักษาระยะห่างของก้าวเท้าให้คงที่อยู่ที่ 69 เซนติเมตรต่อหนึ่งก้าวอย่างสม่ำเสมอ ไม่ว่าเขาจะเดินขึ้นเนินลาดชัน เดินลุยโคลนตม หรือเดินบนพื้นทรายชายหาด ตลอดทั้งวันเขารวมถึงลูกทีมต้องคอยนับก้าวในใจอย่างเงียบเชียบ หากมีใครหลุดโฟกัสหรือนับพลาดแม้แต่ช่วงเดียว ทาดาทากะจะสั่งให้ทลายแนวรังวัดของวันนั้นแล้วเริ่มเดินนับใหม่ทั้งหมดทันที ความตึงเครียดและกดดันในข้อนี้ทำให้ทีมงานหลายคนถึงกับถอดใจลาออกระหว่างทาง

นอกจากความยากลำบากทางกายภาพแล้ว อุปสรรคทางเมืองก็เป็นสิ่งที่น่าสะพรึงกลัวไม่แพ้กัน แม้ว่าทาดาทากะจะมีหนังสืออนุญาตจากรัฐบาลโชกุนส่วนกลาง แต่ในยุคเอโดะ บรรดาไดเมียวหรือเจ้าเมืองตามหัวเมืองต่างๆ มีอำนาจสิทธิ์ขาดในแคว้นของตนสูงมาก และพวกเขามักจะมีความหวาดระแวงว่าชายชราจากเอโดะที่ชอบเดินส่องกล้อง จดบันทึกรายละเอียดโขดหินและชายฝั่งคนนี้ แท้จริงแล้วเป็นสายลับที่โชกุนส่งมาสืบหาจุดอ่อนเพื่อหาทางยึดแคว้นในอนาคต

Ino Tadataka

ในบันทึกการเดินทางของทาดาทากะระบุว่า บ่อยครั้งที่ทีมสำรวจของเขาถูกขัดขวางจากทหารท้องถิ่น บางแคว้นปฏิเสธไม่ให้เข้าเมือง บางแคว้นส่งทหารมาเดินคุมประกบหน้าหลังตลอด 24 ชั่วโมง และมีบางครั้งที่เขาถูกกักตัวไว้สืบสวนในกระท่อมร้างท่ามกลางอากาศหนาวเหน็บ ทาดาทากะต้องใช้ทักษะการเจรจาอย่างประนีประนอม และแสดงความบริสุทธิ์ใจด้วยการเปิดเผยข้อมูลการคำนวณดาราศาสตร์ให้เจ้าเมืองดู จนกระทั่งไดเมียวเหล่านั้นยอมรับว่า ชายชราผู้นี้คือนักวิทยาศาสตร์ผู้บ้าคลั่ง ไม่ใช่สายลับทางการเมือง

สุขภาพของทาดาทากะย่ำแย่ลงเรื่อยๆ ตามอายุที่มากขึ้น ในการสำรวจครั้งหลังๆ ฟันของเขาหลุดร่วงจนเกือบหมดปากเพราะขาดสารอาหาร โรคหลอดลมอักเสบเรื้อรังทำให้เขาไอเป็นเลือดบ่อยครั้ง แต่ตราบใดที่เขามีลมหายใจ ขาทั้งสองข้างของเขาก็ยังคงก้าวต่อไปด้วยความมุ่งมั่นขั้นสุด ยิ่งเดินไกลออกไป เขาก็ยิ่งตระหนักว่า แผนที่ที่เขาทำขึ้นมานี้ มันไม่ใช่แค่ข้อมูลวิทยาศาสตร์อีกต่อไป แต่งานชิ้นนี้คือสิ่งที่จะกำหนดชะตากรรมและเอกราชของประเทศญี่ปุ่นในอนาคตเมื่อชาติตะวันตกบุกมาถึงชายฝั่ง

เกร็ดน่ารู้ท้ายตอน

ความมุ่งมั่นของทาดาทากะสะท้อนผ่านบันทึกประจำวันของเขาที่ระบุว่า แม้ในวันที่เขาป่วยหนักจนแทบก้าวขาไม่ออก เขาก็จะใช้วิธีนั่งบนเกวียนลากแล้วใช้สายตาเล็งพิกัดพาดผ่านเสาหลักระยะทางแทน เพื่อไม่ให้การสำรวจต้องหยุดชะงักลง ลูกทีมของเขาต้องพกสมุดจดปกหนังที่ทำขึ้นพิเศษเพื่อป้องกันน้ำฝน โดยน้ำหมึกที่ใช้เขียนได้จากสูตรผสมถ่านหินพิเศษที่ไม่ลบเลือนแม้จะเปียกน้ำทะเล

เรื่องแนะนำ :
– Ino’s Map: แผนที่เปลี่ยนโลกของชายวัยเกษียณ ตอนที่ 1
– ไทระ: จากสายเลือดจักรพรรดิ สู่ผู้ครองแผ่นดิน ตอนที่ 8 มรดกของไทระ และบทเรียนจากประวัติศาสตร์
– ไทระ: จากสายเลือดจักรพรรดิ สู่ผู้ครองแผ่นดิน ตอนที่ 7 ร่องรอยของไทระในแผ่นดินญี่ปุ่น
– ไทระ: จากสายเลือดจักรพรรดิ สู่ผู้ครองแผ่นดิน ตอนที่ 6 ไทระในโลกของวรรณกรรม และตำนานที่ไม่มีวันเลือน
– ไทระ: จากสายเลือดจักรพรรดิ สู่ผู้ครองแผ่นดินตอนที่ 5 โลกหลังไทระ และการถือกำเนิดของยุคโชกุน

ขอบคุณรูปภาพ :
https://hokuso-4cities.com/en/spots/detail/19/
https://www.tour-guide-japan.jp/

#Ino’s Map: แผนที่เปลี่ยนโลกของชายวัยเกษียณ ตอนที่ 2… 17 ปี 40,000 กิโลเมตร และก้าวเท้าที่เปลี่ยนโฉมญี่ปุ่น (The Journey) #Ino Tadataka