ศิลปวัฒนธรรมญี่ปุ่น : เล่นสนุกกับโอะเทะดามะ [お手玉] : marumura.com

เล่นสนุกกับโอะเทะดามะ [お手玉]

เรื่องโดย: AME.dama

รู้ไหมคะว่าการเล่นหมากเก็บไม่ได้มีแค่ในไทยเท่านั้น รูปแบบการเล่นหมากเก็บนั้นยังพบเห็นได้ในประเทศพม่า มาเลเซีย จีน เกาหลี เนปาล ปากีสถาน ฝรั่งเศส อังกฤษ อเมริกา แคนาดา และอีกหลายประเทศรวมถึงประเทศญี่ปุ่นด้วย ซึ่งวิธีการเรียกและอุปกรณ์ที่ใช้ในการเล่นก็จะแตกต่างกันไป

โอะเทะดามะ (お手玉) คืออุปกรณ์การเล่นหมากเก็บของเด็กญี่ปุ่น เริ่มแรกนั้นญี่ปุ่นรับการละเล่นนี้มาจากจีนในสมัยนาระ ซึ่งการเล่นในตอนแรกใช้ก้อนหิน แต่ต่อมาภายหลังมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบโอะเทะดามะไป รูปแบบโอะเทะดามะที่ใช้เล่นในปัจจุบันนี้ เป็นรูปแบบที่นิยมทำเล่นในสมัยเอโดะ

การเล่นโอะเทะดามะนี้เป็นที่ชื่นชอบของเด็กผู้หญิงมาตั้งแต่อดีต เป็นการละเล่นที่สืบทอดจากรุ่นหนึ่งสู่รุ่นหนึ่ง จากย่ายายสู่ลูกหลาน การละเล่นนี้ยังเป็นวิธีหนึ่งที่ทำให้เด็กผู้หญิงเรียนรู้ทักษะการตัดเย็บผ้าและมารยาทการนั่งที่ถูกต้อง เพราะในระหว่างการเล่นจะต้องนั่งทับส้นเท้าอย่างเรียบร้อยตามแบบญี่ปุ่น นอกจากนี้ในปัจจุบันมีการตั้งข้อสังเกตว่า การเล่นโอะเทะดามะมีส่วนช่วยในการป้องกันโรคความจำเสื่อมในผู้สูงอายุอีกด้วย

ในอดีตโอะเทะดามะทำจากผ้าสี่ผืนที่เย็บต่อกัน แล้วกลับด้านหน้าออกมา หลังจากนั้นจึงนำเมล็ดธัญพืชหรือวัสดุที่มีลักษณะเป็นเม็ดกลมเล็กๆ เช่น ถั่วแดง ถั่วเหลือง หรือลูกปัด ใส่ลงไปในช่องว่างที่ละไว้จนเต็ม แล้วเย็บปิดถุงให้เรียบร้อย รูปแบบมาตรฐานที่นิยมทำเล่นกันมี 4 แบบ คือ tawara katachi ทรงกระสอบ / kamasu katachi ทรงถุงผ้าเล็กๆ มีหูรูด / makura katachi ทรงหมอน / และ sabuton katachi ทรงเบาะรองนั่ง

วิธีการเล่นของโอะเทะดามะนั้นก็คล้ายกับวิธีการเล่นหมากเก็บของบ้านเรา คือมีการโยนและรับ แต่ก็จะมีเทคนิคการเล่นหลายวิธีตามระดับยากง่าย เริ่มจากพื้นฐานการโยนรับง่ายๆ คือเริ่มจากถือโอะเทะดามะไว้ในมือสองข้าง ข้างละลูก หลังจากนั้นก็โยนลูกในมือซ้ายไปทางมือขวา และในเวลาเดียวกัน ก็โยนลูกในมือขวาให้ลอยขึ้นสูงข้ามไปทางมือซ้าย พยายามรับลูกทั้งสองให้อยู่ในแต่ละมือให้ได้ ฝึกเช่นนี้ไปเรื่อยๆ จนคล่อง

เมื่อฝึกพื้นฐานจนคล่องมือ เราก็ขอท้าทายชาว marumura กับเทคนิคการเล่นที่มีชื่อว่า มิทซึยูริ [三つゆり] ซึ่งมีลีลาการรับโยนที่ใครเห็นก็ต้องซูฮกให้อย่างแน่นอน เพราะเป็นท่าที่มีความยากในระดับหนึ่งเลยทีเดียว วิธีการเล่นขั้นแรกคือ ถือโอะเทะดามะไว้ในมือขวาสองลูก และในมือซ้ายหนึ่งลูก หลังจากนั้น ก็โยนลูกในมือขวาขึ้นไปให้สูงหนึ่งลูก และรีบโยนอีกลูกหนึ่งที่เหลือในมือขวาขึ้นไปต่อทันที และในเวลานั้นก็ให้รีบโยนลูกในมือซ้ายเข้าไปในมือขวาที่ว่างอยู่ โยนรับส่งเช่นนี้ไปเรื่อยๆ เป็นเทคนิคที่ต้องใช้เวลาและความอดทนในการฝึกฝน และนี่คือผลแห่งความสำเร็จจากการฝึกฝนค่ะ

<a href="http://www.marumura.com/redirect.php?url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3BJbDxZDreI" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=3BJbDxZDreI</a>